Shloka 67

महाकालज्योतिर्लिङ्गमाहात्म्ये चन्द्रसेन-चिन्तामणि-प्रसङ्गः

Mahākāla Jyotirliṅga Māhātmya: The Episode of King Candrasena and the Cintāmaṇi

Devanagari script

एष भक्तवरश्शंभोर्गोपानां कीर्तिवर्द्धनः । इह भुक्त्वाखिलान्भोगानंते मोक्षमवाप्स्यति

Transliteration

eṣa bhaktavaraśśaṃbhorgopānāṃ kīrtivarddhanaḥ | iha bhuktvākhilānbhogānaṃte mokṣamavāpsyati

Translation

Đây là bậc tín đồ tối thắng của Śambhu, người làm tăng thêm danh tiếng cho những người chăn bò. Ngay tại đời này, người ấy sẽ thọ hưởng mọi lạc thú; và đến cuối cùng sẽ đạt mokṣa, sự giải thoát.

Word by Word

• एषः: this (person)
• एषः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम

• भक्त-वरः: best devotee
• भक्त-वरः: Karta (कर्ता/Subject-apposition)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (भक्तानां वरः = best among devotees)

• शम्भोः: of Śambhu (Śiva)
• शम्भोः: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• गोपानाम्: of the cowherds
• गोपानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: गोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• कीर्ति-वर्द्धनः: increaser of fame
• कीर्ति-वर्द्धनः: Karta (कर्ता/Subject-apposition)
• Type: Noun
• Root: कीर्ति (प्रातिपदिक) + वर्द्धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कीर्तिं वर्धयति इति/कीर्तेः वर्द्धनः)

• इह: here
• इह: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: here/in this world)

• भुक्त्वा: having enjoyed
• भुक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): having enjoyed/eaten

• अखिलान्: all
• अखिलान्: Karma (कर्म/Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (अधिकरण/Time)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालवाचक

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अवाप्स्यति: will attain
• अवाप्स्यति: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga Context

Sthala Purana: Not a Jyotirliṅga-sthala passage; the verse states the phala (fruit) of Śambhu-bhakti: worldly bhoga followed by mokṣa.

Significance: Affirms Śiva-bhakti as both bhukti- and mukti-pradā: devotion yields righteous prosperity and culminates in liberation.

Characters & Entities

• Shiva (Shambhu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that sincere Śiva-bhakti can sanctify worldly life and culminate in mokṣa—devotion to Śambhu brings both well-being in life and final liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Calling Śiva “Śambhu” highlights Saguna worship—approaching Shiva as the gracious Lord. In Kotirudra context (Jyotirliṅga/pilgrimage glory), such devotion to the manifest Lord yields prosperity and ultimately liberation.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The implied practice is steady Śiva-bhakti—daily worship of Śiva/Śiva-liṅga with mantra-japa (especially the Pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”) and a disciplined devotional life oriented toward mokṣa.