Shloka 44

महाकालज्योतिर्लिङ्गमाहात्म्ये चन्द्रसेन-चिन्तामणि-प्रसङ्गः

Mahākāla Jyotirliṅga Māhātmya: The Episode of King Candrasena and the Cintāmaṇi

Devanagari script

स राजा सहसागत्य समाप्तनियमो निशि । ददर्श गोपिकासूनोः प्रभावं शिवतोषणम्

Transliteration

sa rājā sahasāgatya samāptaniyamo niśi | dadarśa gopikāsūnoḥ prabhāvaṃ śivatoṣaṇam

Translation

Vị vua ấy, sau khi hoàn tất các giới nguyện của mình, bỗng đến vào ban đêm. Ngài trông thấy uy lực của người con trai nàng mục nữ—uy lực khiến Thánh Ý của Śiva được thỏa mãn.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (adverb: suddenly)

• आगत्य: having come
• आगत्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ-गम् (धातु) → आगत्य (कृदन्त-अव्यय)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; क्रियाविशेषण (having come)

• समाप्त: completed
• समाप्त: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आप् (धातु) → समाप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण

• नियमः: observance/vow
• नियमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; (समाप्तनियमः = बहुव्रीहिसदृश-विशेषणार्थः, but here treated as adjective+noun)

• निशि: at night
• निशि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (location/time)

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• गोपिका: of a gopī
• गोपिका: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गोपिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; समासपूर्वपद (of a cowherd girl)

• सूनोः: of the son
• सूनोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन

• प्रभावम्: power/glory
• प्रभावम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• शिव: of Śiva
• शिव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; समासपूर्वपद (of Śiva)

• तोषणम्: pleasing (propitiation)
• तोषणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुष् (धातु) → तोषण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; भाववाचक-णिच्/ल्युट्-प्रत्ययान्त (act of pleasing)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva
• the king
• son of the cowherdess (gopikā-sūnu)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights that disciplined observance (niyama) culminates in direct perception of spiritual efficacy—power that is validated by its capacity to please Śiva, the supreme Pati who grants grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Kotirudrasaṃhitā the emphasis is on tangible, grace-filled manifestations of Śiva (Saguna)—often through Jyotirliṅga contexts—where sincere vows and worship lead to perceivable signs of Śiva’s satisfaction.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Complete a vrata with niyama—night vigil, mantra-japa (especially pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”), and Śiva-pūjā with bhasma and rudrākṣa—seeking not display of power but Śiva-toṣaṇa (Śiva’s pleasure).