मित्रसह-राज्ञो रक्षत्व-शापकथा — The Curse that Turns King Mitrasaha into a Rakshasa (Vasiṣṭha’s Śāpa Narrative)

Verse 1

सूत उवाच । श्रीमतीक्ष्वाकुवंशे हि राजा परमधार्मिकः । आसीन्मित्रसहो नाम श्रेष्ठस्सर्वधनुष्मताम्

Sūta thưa rằng: Trong dòng dõi Ikṣvāku lẫy lừng, có một vị vua chí công chí chính, tên Mitrasaha, bậc nhất trong mọi cung thủ.

Verse 2

तस्य राज्ञः सुधर्मिष्ठा मदयन्ती प्रिया शुभा । दमयन्ती नलस्येव बभूव विदिता सती

Vị vua ấy có một hoàng hậu hiền thục, đáng yêu và cát tường, tên Madayantī, bền vững trong Chánh pháp. Nàng nổi danh là bậc trinh liệt, cao quý—như Damayantī, hiền thê của Nala.

Verse 3

स एकदा हि मृगयास्नेही मित्रसहो नृपः । महद्बलेन संयुक्तो जगाम गहनं वनम्

Một lần kia, vị vua ấy—ưa thích việc săn bắn và đi cùng bằng hữu—được hậu thuẫn bởi lực lượng hùng mạnh, đã tiến vào khu rừng rậm sâu thẳm.

Verse 4

विहरंस्तत्र स नृपः कमठाह्वं निशाचरम् । निजघान महादुष्टं साधुपीडाकरं खलम्

Khi rong ruổi nơi ấy, nhà vua đã đánh hạ ác quỷ đi đêm tên Kamaṭha—một kẻ cực kỳ hung ác, chuyên bức hại các bậc thánh thiện và quấy nhiễu người hiền lương.

Verse 5

अथ तस्यानुजः पापी जयेयं छद्मनैव तम् । मत्वा जगाम नृपतेरन्तिक च्छद्मकारकः

Bấy giờ người em trai tội lỗi của ông nghĩ: “Ta chỉ có thể thắng hắn bằng mưu trá,” liền đến gần nhà vua—chính hắn là kẻ bày trò giả dạng và phản trắc.

Verse 6

तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम् । चक्रे महानसाध्यक्षमज्ञानात्स महीपतिः

Thấy hắn mang dáng vẻ khiêm nhường, như kẻ đến xin làm người hầu hạ thấp kém, nhà vua—vì không hay biết—đã cất nhắc hắn làm tổng quản nhà bếp hoàng gia.

Verse 7

अथ तस्मिन्वने राजा कियत्कालं विहृत्य सः । निवृत्तो मृगयां हित्वा स्वपुरीमाययौ मुदा

Rồi nhà vua vui chơi một thời gian trong khu rừng ấy; sau đó dừng lại, bỏ cuộc săn, và hân hoan trở về kinh thành của mình.

Verse 8

पितुः क्षयाहे सम्प्राप्ते निमंत्र्य स्वगुरुं नृपः । वसिष्ठं गृहमानिन्ये भोजयामास भक्तितः

Khi ngày giỗ hàng năm của cha mình đến, nhà vua đã mời vị đạo sư tôn kính Vasishtha của mình, đưa ngài về nhà với sự tôn trọng và dâng thức ăn với lòng thành kính.

Verse 9

रक्षसा सूदरूपेण संमिश्रितनरामिषम् । शाकामिषं पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्

Nhìn thấy món rau đặt trước mặt mình—nhưng lại bị một rakshasa cải trang thành đầu bếp trộn lẫn với thịt người—vị Đạo sư sau đó đã lên tiếng.

Verse 10

गुरुरुवाच । धिक् त्वां नरामिषं राजंस्त्वयैतच्छद्मकारिणा । खलेनोपहृतं मह्यं ततो रक्षो भविष्यसि

Đạo sư nói: “Khốn thay cho ngươi, hỡi vua—kẻ sống bằng thịt người! Vì mưu gian của ngươi, phần cúng dường đáng thuộc về ta đã bị một kẻ ác đoạt mất. Bởi vậy, ngươi sẽ hóa thành rākṣasa (loài quỷ dữ).”

Verse 11

रक्षःकृतं च विज्ञाय तदैवं स गुरुस्तदा । पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्

Biết rằng việc ấy do một rākṣasa gây ra, vị đạo sư lập tức suy xét lại, rồi tuyên một lời nguyền kéo dài mười hai năm.

Verse 12

स राजानुचितं शापं विज्ञाय क्रोधमूर्छितः । जलांजलिं समादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः

Nhận ra lời nguyền ấy chẳng xứng với bậc quân vương, ông ngất lịm vì cơn giận. Chắp tay hứng một vốc nước, ông đứng bật dậy, toan rủa chính vị guru của mình.

Verse 13

तदा च तत्प्रिया साध्वी मदयन्ती सुधर्मिणी । पतित्वा पादयोस्तस्य शापं तं हि न्यवारयत्

Bấy giờ người ái thê của ông—nàng Madayantī hiền đức, bền lòng theo chánh pháp—phủ phục dưới chân ông và ngăn lời nguyền ấy, không cho phát tác.

Verse 14

ततो निवृत्तशापस्तु तस्या वचनगौरवात् । तत्याज पादयोरंभः पादौ कल्मषतां गतौ

Bấy giờ, do sức nặng và sự linh thiêng trong lời nàng, lời nguyền được rút lại. Nước nơi bàn chân chàng rời đi, và đôi chân ấy bị vấy nhiễm ô uế.

Verse 15

ततःप्रभृति राजाभूत्स लोकेस्मिन्मुनीश्वराः । कल्मषांघ्रिरिति ख्यातः प्रभावात्तज्जलस्य हि

Từ đó về sau, hỡi bậc đại hiền, nhà vua ấy trong cõi đời này được biết đến với danh xưng “Kalmaṣāṅghri (Chân ô tội)”, chỉ do uy lực của dòng nước linh thiêng ấy.

Verse 16

राजा मित्रसहः शापाद्गुरो ऋषिवरस्य हि । बभूव राक्षसो घोरो हिंसको वनगोचरः

Do lời nguyền của vị đạo sư đáng tôn kính—một bậc hiền triết tối thượng—vua Mitrasaha trở thành một rākṣasa ghê rợn, kẻ sát hại hung bạo lang thang trong rừng.

Verse 17

स बिभ्रद्राक्षसं रूपं कालान्तकयमोपमम् । चखाद विविधाञ्जंतून्मानुषादीन्वनेचरः

Nó khoác lấy hình dạng như loài rākṣasa, tựa như Diêm Vương—kẻ diệt trừ vào lúc tận kiếp—rồi kẻ sống trong rừng ấy nuốt chửng muôn loài, kể cả con người và các loài khác.

Verse 18

स कदाचिद्वने क्वापि रममाणौ किशोरकौ । अपश्यदन्तकाकारो नवोढौ मुनिदम्पती

Một lần nọ, tại một khu rừng, kẻ đáng sợ ấy—mang hình dáng của Thần Chết—đã nhìn thấy một cặp đôi tu sĩ trẻ mới cưới, đang cùng nhau vui đùa trong niềm hân hoan.

Verse 19

राक्षसः स नराहारः किशोरं मुनिनन्दनम् । जग्धुं जग्राह शापार्त्तो व्याघ्रो मृगशिशुं यथा

Con quỷ rākṣasa ăn thịt người đó, bị dày vò bởi lời nguyền, đã bắt lấy người con trai trẻ tuổi của vị tu sĩ để ăn thịt—giống như một con hổ vồ lấy một con nai con.

Verse 20

कुक्षौ गृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा भीता च तत्प्रिया । सा चक्रे प्रार्थनं तस्मै वदंती करुणं वचः

Nhìn thấy chồng mình bị bắt và giữ chặt trong bụng nó, người vợ yêu quý của ông trở nên sợ hãi; và với những lời lẽ đầy lòng trắc ẩn, nàng đã chân thành cầu xin hắn.

Verse 21

प्रार्थ्यमानोऽपि बहुशः पुरुषादः स निर्घृणः । चखाद शिर उत्कृत्य विप्रसूनोर्दुराशयः

Dù đã được van xin nhiều lần, kẻ ăn thịt người không chút xót thương—với tâm địa độc ác—đã cắt đứt đầu con trai vị Bà-la-môn và ngấu nghiến nó.

Verse 22

अथ साध्वी च सा दीना विलप्य भृशदुःखिता । आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे किलोल्बणाम्

Bấy giờ người phụ nữ hiền đức ấy, cô quạnh và than khóc trong nỗi sầu khổ sâu dày, đã nhặt lấy xương cốt của chồng và, tương truyền, dựng nên một giàn hỏa táng lớn lao, nghiêm đáng sợ.

Verse 23

भर्तारमनुगच्छन्ती संविशंती हुताशनम् । राजानं राक्षसाकारं सा शशाप द्विजाङ्गना

Theo chồng mình và bước vào ngọn lửa tế, người phụ nữ Bà-la-môn ấy đã nguyền rủa nhà vua—kẻ đã mang tâm tính và hình dạng như loài quỷ dữ.

Verse 24

अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वं संगतो भवेः । तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती

Nàng nói: “Từ hôm nay trở đi, hễ ngươi kết hợp với bất kỳ người nữ nào khác, thì cái chết sẽ thuộc về ngươi.” Nói xong, Satī bước vào ngọn lửa bừng cháy.

Verse 25

सोपि राजा गुरोश्शापमनुभूय कृतावधिम् । पुनः स्वरूपमास्थाय स्वगृहं मुदितो ययौ

Nhà vua ấy cũng vậy, sau khi chịu trọn lời nguyền của bậc đạo sư đúng theo kỳ hạn đã định, liền trở lại hình tướng chân thật của mình và hân hoan trở về cung thất.

Verse 26

ज्ञात्वा विप्रसतीशापं मदयन्ती रतिप्रियम् । पतिं निवारयामास वैधव्यादतिबिभ्यती

Biết lời nguyền do người vợ trinh khiết của một Bà-la-môn thốt ra, Madayantī—người được Ratipriya yêu quý—đã ngăn chồng mình, vì vô cùng sợ cảnh góa bụa.

Verse 27

अनपत्यो विनिर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलां लक्ष्मीं वनमेव जगाम ह

Không con nối dõi, lại chán ngán tận cùng những lạc thú vương quyền, vị quân vương trần thế từ bỏ mọi phú quý của Lakṣmī và quả thật đi vào rừng.

Verse 28

स्वपृष्ठतः समायान्तीं ब्रह्महत्यां सुदुःखदाम् । ददर्श विकटाकारां तर्जयन्ती मुहुर्मुहुः

Ông thấy từ phía sau mình tội Brahmahatyā—tội lỗi đau đớn, gieo sầu thảm—đang tiến sát: một hình dạng ghê rợn, quái dị, liên tiếp đe dọa ông hết lần này đến lần khác.

Verse 29

तस्या निर्भद्रमन्विच्छन् राजा निर्विण्णमानसः । चकार नानोपायान्स जपव्रतमखादिकान्

Mong cho tội ấy được an lành và thoát khỏi điềm dữ, nhà vua—lòng nặng u sầu—đã thực hành nhiều phương cách: tụng niệm thần chú (japa), giữ giới nguyện (vrata), cử hành tế lễ (yajña) và các nghi thức khác.

Verse 30

नानोपायैर्यदा राज्ञस्तीर्थस्नानादिभिर्द्विजाः । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मिथिलां स ययौ तदा

Hỡi các bậc brāhmaṇa, khi dù đã dùng nhiều phương cách—như tắm gội tại các thánh địa (tīrtha) và những nghi thức sám tội khác—mà tội Brahmahatyā vẫn không lắng dịu nơi nhà vua, thì bấy giờ ông lên đường đến Mithilā.

Verse 31

बाह्योद्यानगतस्तस्याश्चितया परयार्दितः । ददर्श मुनिमायान्तं गौतमं पार्थिवश्च सः

Bị dày vò bởi sức nóng dữ dội của giàn hỏa táng của nàng, nhà vua đi ra khu vườn bên ngoài. Tại đó, ngài thấy hiền giả Gautama đang tiến đến.

Verse 33

अभिसृत्य स राजेन्द्रो गौतमं विमलाशयम् । तद्दर्शनाप्तकिंचित्कः प्रणनाम मुहुर्मुहुः । अथ तत्पृष्टकुशलो दीर्घमुष्णं च निश्वसन् । तत्कृपादृष्टिसंप्राप्तसुख प्रोवाच तं नृपः

Nhà vua tiến đến gần Gautama, bậc hiền thánh tâm ý thanh tịnh; chỉ vừa được diện kiến, ngài đã vơi bớt phần nào khổ não và liên tiếp cúi đầu đảnh lễ. Rồi khi vị thánh nhân hỏi thăm an ổn, nhà vua thở ra những hơi dài nóng rực, và nhờ ánh nhìn từ bi của bậc ấy mà được an ủi, liền cất lời thưa.

Verse 34

राजोवाच । मुने मां बाधते ह्येषा ब्रह्महत्या दुरत्यया । अलक्षिता परैस्तात तर्जयंती पदेपदे

Vua thưa: “Bạch hiền giả, tội nặng khó vượt này—tội sát hại Bà-la-môn—đang hành hạ con. Dẫu người khác không thấy, thưa ngài, nó vẫn đe dọa và giày vò con từng bước.”

Verse 35

यन्मया शापदग्धेन विप्रपुत्रश्च भक्षितः । तत्पापस्य न शान्तिर्हि प्रायश्चित्तसहस्रकैः

“Vì con bị lời nguyền thiêu đốt mà đã đến nỗi ăn cả con trai của một Bà-la-môn; tội ấy thật không thể lắng dịu, dẫu có làm hàng ngàn nghi thức sám hối.”

Verse 36

नानोपायाः कृता मे हि तच्छान्त्यै भ्रमता मुने । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मम पापात्मनः किमु

Bạch hiền giả, trong lúc lang thang ta đã thử vô số phương cách để dập yên điều ấy; thế nhưng tội brahmahatyā vẫn chưa rời khỏi ta—với kẻ mà tự thân đã nhuốm bẩn bởi tội lỗi, còn biết làm sao?

Verse 37

अद्य मे जन्मसाफल्यं संप्राप्तमिव लक्षये । यतस्त्वद्दर्शनादेव ममानन्दभरोऽभवत्

Hôm nay ta cảm thấy như mục đích của đời sinh ra đã được viên mãn; bởi chỉ nhờ được chiêm bái Ngài mà trong ta dâng trào một niềm an lạc đầy tràn.

Verse 38

अद्य मे तवपादाब्ज शरणस्य कृतैनसः । शांतिं कुरु महाभाग येनाहं सुखमाप्नुयाम्

Hôm nay con nương tựa nơi đôi chân sen của Ngài, dẫu con là kẻ đã gây lỗi lầm. Ôi Đấng cao quý, xin ban cho con sự an tịnh, nhờ đó con được hưởng hạnh phúc chân thật.

Verse 39

सूत उवाच । इति राज्ञा समादिष्टो गौतमः करुणार्द्रधीः । समादिदेश घोराणामघानां साधु निष्कृतिम्

Sūta nói: Được nhà vua truyền dạy như thế, hiền giả Gautama—tâm đã mềm lại bởi lòng bi mẫn—liền chỉ bày phép sám hối đúng đắn cho những tội lỗi ghê gớm ấy.

Verse 40

गौतम उवाच । साधु राजेन्द्र धन्योसि महाघेभ्यो भयन्त्यज । शिवे शास्तरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम्

Gautama nói: “Lành thay, hỡi bậc vua trong các vua, ngài thật là người có phước. Hãy gạt bỏ nỗi sợ, dù là trước những tội nặng nhất. Với người sùng kính nương tựa nơi Śiva—Đấng Chủ Tể và bậc Đạo Sư thiêng liêng—thì còn đâu sợ hãi cho kẻ tìm chốn quy y?”

Verse 41

शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम् । महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं शिवालयम्

Hãy lắng nghe, hỡi Đại vương phúc đức: còn có một thánh địa lừng danh khác—Gokarṇa—ngôi đền của Śiva, bậc tiêu trừ cả những trọng tội nặng nề nhất.

Verse 42

तत्र स्थितिर्न पापानां महद्भ्यो महतामपि । महाबलाभिधानेन शिवः संनिहितः स्वयम्

Tại thánh địa ấy, kẻ tội lỗi không có chỗ đứng; ngay cả bậc hùng mạnh trong hàng vĩ đại cũng chẳng thể trụ lại trong kiêu mạn. Vì với danh xưng “Mahābala”, chính Śiva tự thân ngự tại nơi đó.

Verse 43

सर्वेषां शिवलिंगानां सार्वभौमो महाबलः । चतुर्युगे चतुर्वर्णस्सर्वपापापहारकः

Trong mọi Śiva-liṅga, liṅga này là bậc tối thượng, uy lực vô song. Suốt bốn yuga, đối với người thuộc bốn varṇa, liṅga ấy tẩy trừ mọi tội lỗi.

Verse 44

पश्चिमाम्बुधितीरस्थं गोकर्णं तीर्थमुत्तमम् । तत्रास्ति शिवलिंगं तन्महापातकनाशकम्

Trên bờ biển phía tây có Gokarṇa, thánh địa tối thắng. Nơi ấy có một Śiva-liṅga, có năng lực diệt trừ cả những trọng tội lớn lao.

Verse 46

तथा त्वमपि राजेन्द्र गोकर्ण गिरिशालयम् । गत्वा सम्पूज्य तल्लिंगं कृतकृत्यत्वमाप्नुयाः

Vì thế, hỡi bậc vương giả tối thượng, ngài cũng nên đến Gokarṇa, nơi ngự của Girīśa (Đức Śiva). Khi đã chí thành phụng thờ Liṅga ấy đúng pháp, ngài sẽ đạt trạng thái viên mãn, như đã hoàn thành mục đích chân thật của đời người.

Verse 47

तत्र सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वाभ्यर्च्य महाबलम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकन्त्वमाप्नुयाः

Tại đó, sau khi tắm gội ở mọi thánh địa và đảnh lễ phụng thờ Đấng Đại Lực, bạn sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đạt đến cõi của Śiva.

Verse 48

सूत उवाच । इत्यादिष्टः स मुनिना गौतमेन महात्मना । महाहृष्टमना राजा गोकर्णं प्रत्यपद्यत

Sūta nói: Được bậc đại thánh Gautama chỉ dạy như vậy, nhà vua lòng tràn hoan hỷ lớn lao liền lên đường và tiến về Gokarṇa.

Verse 49

तत्र तीर्थेषु सुस्नात्वा समभ्यर्च्य महाबलम् । निर्धूताशेषपापौघोऽलभच्छंभोः परम्पदम्

Tại đó, sau khi tắm gội thanh tịnh nơi các thánh địa (tīrtha) và chí thành phụng thờ Đấng Đại Hùng Lực, người ấy phủi sạch toàn bộ dòng thác tội lỗi, rồi đạt đến cảnh giới tối thượng của Śambhu—giải thoát nhờ ân điển của Śiva.

Verse 50

य इमां शृणुयान्नित्यं महाबलकथां प्रियाम् । त्रिसप्तकुलजैस्सार्द्धं शिवलोके व्रजत्यसौ

Ai hằng ngày lắng nghe câu chuyện thân yêu này về Đại Lực (Mahābala) của Chúa Śiva, người ấy—cùng với những người sinh ra trong hai mươi mốt đời của dòng tộc mình—sẽ được đến Śivaloka.

Verse 51

इति वश्च समाख्यातं माहात्म्यं परमाद्भुतम् । महाबलस्य गिरिशलिंगस्य निखिलाघहृत्

Như vậy, ta đã thuật cho các ngươi nghe vinh quang tối diệu, kỳ diệu bậc nhất của Girīśa-Liṅga thuộc Mahābala—linh tượng có năng lực tiêu trừ trọn vẹn mọi tội lỗi.