ज्योतिर्लिङ्ग-तदुपलिङ्ग-माहात्म्यवर्णनम् (Narration of the Greatness of the Jyotirliṅga and Associated Liṅgas)

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां ज्योतिर्लिगतदुपलिंग माहात्म्यवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ tư—Koṭirudrasaṃhitā—mở đầu chương thứ nhất, mang nhan đề: “Tường thuật vinh quang của Jyotirliṅga và Tadupaliṅga.”

Verse 2

कृपाललितवीक्षणं स्मितमनोज्ञवक्त्राम्बुजं शशांककलयोज्ज्वलं शमितघोरतापत्रयम् । करोतु किमपि स्फुरत्परमसौख्यसच्चिद्वपुर्धराधरसुताभुजोद्वलयितं महो मंगलम्

Nguyện Đấng Śiva tối thượng, vô cùng cát tường—ánh nhìn dịu mềm bởi lòng từ mẫn, dung nhan như hoa sen đẹp với nụ cười hiền, vầng trán rực sáng bởi mảnh trăng lưỡi liềm, và dập tắt ba nỗi khổ ghê gớm—ban cho chúng con một phúc lành nhiệm mầu: Ngài có thân tướng là Hữu và Tri, chói ngời đại lạc tối thượng, và được đôi tay rạng ngời của Ái Nữ Núi non (Pārvatī) ôm ấp.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । सम्यगुक्तं त्वया सूत लोकानां हितकाम्यया । शिवावतारमाहात्म्यं नानाख्यानसमन्वितम्

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Hỡi Sūta, vì lòng mong cầu lợi lạc cho muôn loài, ông đã nói thật đúng về đại oai đức của những lần giáng thế của Đức Śiva, được tô bồi bởi nhiều thánh truyện.”

Verse 4

पुनश्च कथ्यतां तात शिवमाहात्म्यमुत्तमम् । लिंगसम्बन्धि सुप्रीत्या धन्यस्त्वं शैवसत्तमः

“Hỡi người thân mến, xin hãy kể lại vinh quang tối thượng của Đức Śiva—đặc biệt là phần liên hệ đến Liṅga. Nhờ lòng sùng kính sâu xa, hoan hỷ đối với Liṅga, ông thật là người có phước, bậc tối thắng trong hàng Śaiva.”

Verse 5

शृण्वन्तस्त्वन्मुखाम्भोजान्न तृप्तास्स्मो वयं प्रभो । शैवं यशोऽमृतं रम्यं तदेव पुनरुच्यताम्

“Bạch Ngài, dù chúng con đang lắng nghe những lời như cam lộ tuôn từ đóa sen nơi miệng Ngài, chúng con vẫn chưa thỏa. Vậy xin hãy nói lại một lần nữa vinh quang êm dịu, bất tử của Đức Śiva.”

Verse 6

पृथिव्यां यानि यानि लिंगानि तीर्थेतीर्थे शुभानि हि । अन्यत्र वा स्थले यानि प्रसिद्धानि स्थितानि वै

Bất cứ Liṅga của Đức Śiva nào hiện hữu trên mặt đất—ở mỗi mỗi thánh địa (tīrtha), và cả những Liṅga được an lập tại các nơi khác vốn nổi danh trong thế gian—tất thảy đều đáng được tôn kính như những hiển lộ linh thánh của Ngài.

Verse 7

तानि तानि च दिव्यानि लिंगानि परमेशितुः । व्यासशिष्य समाचक्ष्व लोकानां हितकाम्यया

Hỡi đệ tử của Vyāsa, vì lợi ích của các cõi, xin hãy thuật cho chúng tôi—từng liṅga một—những Thánh Liṅga nhiệm mầu của Đấng Tối Thượng Parameśvara.

Verse 8

सूत उवाच । साधुपृष्टमृषिश्रेष्ठ लोकानां हितकाम्यया । कथयामि भवत्स्नेहात्तानि संक्षेपतो द्विजाः

Sūta thưa: Hỡi bậc hiền triết tối thượng, các ngài đã hỏi thật khéo, vì lợi ích của các cõi. Do lòng mến kính đối với các ngài, hỡi những bậc hai lần sinh, ta sẽ thuật lại vắn tắt những điều ấy.

Verse 9

सर्वेषां शिवलिंगानां मुने संख्या न विद्यते । सर्वं लिंगमयी भूमिः सर्वलिंगमयं जगत्

Hỡi bậc hiền triết, số lượng các Śiva-liṅga không thể biết hết. Toàn cõi địa cầu thấm nhuần Liṅga, và cả vũ trụ cũng tràn đầy Liṅga—hiển lộ rằng thánh tượng của Chúa tể hiện diện khắp nơi, làm chỗ nương và dấu ấn của Śiva.

Verse 10

लिंगमयानि तीर्थानि सर्वं लिंगे प्रतिष्ठितम् । संख्या न विद्यते तेषां तानि किंचिद्ब्रवीम्यहम्

Mọi thánh địa (tīrtha) đều mang bản tính của Liṅga, và muôn sự đều an lập trong Liṅga. Số lượng ấy không thể biết hết; vì vậy ta chỉ nói về một vài nơi mà thôi.

Verse 11

यत्किंचिद्दृश्यते दृश्यं वर्ण्यते स्मर्यते च यत् । तत्सर्वं शिवरूपं हि नान्यदस्तीति किंचन

Bất cứ điều gì được thấy như đối tượng nhận biết—bất cứ điều gì được diễn tả bằng lời và được ghi nhớ trong tâm—tất thảy đều thật là bản thể của Śiva. Ngoài Ngài ra, tuyệt nhiên không có gì khác.

Verse 12

तथापि श्रूयताम्प्रीत्या कथयामि यथाश्रुतम् । लिंगानि च ऋषिश्रेष्ठाः पृथिव्यां यानि तानि ह

Dẫu vậy, xin hãy lắng nghe với niềm hoan hỷ của lòng sùng kính; ta sẽ thuật lại đúng như điều ta đã được nghe về những Thánh Liṅga của Śiva hiện hữu trên mặt đất này, hỡi bậc hiền thánh tối thượng.

Verse 13

पाताले चापि वर्तन्ते स्वर्गे चापि तथा भुवि । सर्वत्र पूज्यते शम्भुः सदेवासुरमानुषैः

Trong Pātāla cũng hiện hữu, trong Svarga cũng hiện hữu, và trên cõi đất này cũng vậy. Khắp mọi nơi, Śambhu được thờ phụng—bởi chư thiên, a-tu-la và loài người đồng một lòng.

Verse 14

त्रिजगच्छम्भुना व्याप्तं सदेवासुरमानुषम् । अनुग्रहाय लोकानां लिंगरूपेण सत्तमाः

Ba cõi—cùng chư thiên, a-tu-la và loài người—đều được Śambhu thấm nhuần bao trùm. Vì ban ân sủng cho muôn loài, Đấng Tối Thượng an trụ trong hình tướng Liṅga.

Verse 15

अनुग्रहाय लोकानां लिंगानि च महेश्वरः । दधाति विविधान्यत्र तीर्थे चान्यस्थले तथा

Vì lòng thương xót các thế giới, Maheshvara thiết lập những hình thái Śiva-liṅga đa dạng—tại các thánh địa hành hương và cả những nơi chốn khác—để muôn loài được thọ ân Ngài.

Verse 16

यत्रयत्र यदा शंभुर्भक्त्या भक्तैश्च संस्मृतः । तत्रतत्रावतीर्याथ कार्यं कृत्वा स्थितस्तदा

Bất cứ nơi đâu, bất cứ lúc nào, khi Śambhu được người mộ đạo tưởng niệm bằng lòng sùng kính chân thành, ngay nơi ấy và lúc ấy Ngài hiển hiện; hoàn thành thánh sự cần thiết rồi, Ngài an trụ tại đó đúng như vậy.

Verse 17

लोकानामुपकारार्थं स्वलिंगं चाप्यकल्पयत् । तल्लिंगं पूजयित्वा तु सिद्धिं समधिगच्छति

Vì lợi ích của muôn cõi, Ngài cũng hiển lộ chính Liṅga của mình. Ai thành kính thờ phụng Liṅga ấy, ắt đạt được siddhi—thành tựu tâm linh.

Verse 18

पृथिब्यां यानि लिंगानि तेषां संख्या न विद्यते । तथापि च प्रधानानि कथ्यते च मया द्विजाः

Hỡi các bậc nhị sinh, những Liṅga hiện hữu trên mặt đất nhiều đến không thể đếm. Dẫu vậy, ta sẽ thuật cho các vị những Liṅga chủ yếu và tối thượng.

Verse 19

प्रधानेषु च यानीह मुख्यानि प्रवदाम्यहम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते मानवः क्षणात्

Trong muôn điều cao quý được truyền dạy nơi đây, nay ta sẽ tuyên nói điều tối thượng—nghe được điều ấy, con người liền thoát khỏi mọi tội lỗi trong khoảnh khắc.

Verse 20

ज्योतिर्लिंगानि यानीह मुख्यमुख्यानि सत्तम । तान्यहं कथयाम्यद्य श्रुत्वा पापं व्यपोहति

Hỡi bậc thiện đức tối thượng, hôm nay ta sẽ kể về các Jyotirlinga—những Liṅga ánh sáng tối thắng trong hàng tối thắng. Nghe danh và nghe chuyện ấy, tội lỗi liền bị xua tan.

Verse 21

सौराष्ट्रे सोमनाथं च श्रीशैले मल्लिकार्जुनम् । उज्जयिन्यां महाकालमोंकारे परमेश्वरम्

Tại Saurāṣṭra có (Jyotirliṅga) Somanātha; trên Śrīśaila có Mallikārjuna. Ở Ujjayinī có Mahākāla, và tại Oṃkāra có Parameśvara—Đấng Tối Thượng.

Verse 22

केदारं हिमवत्पृष्ठे डाकिन्यां भीमशंकरम् । वाराणस्यां च विश्वेशं त्र्यम्बकं गौतमीतटे

Kedāra hiển lộ trên dãy Hi-mã-lạp-sơn; Bhīmaśaṅkara ở vùng Ḍākinī; Viśveśa tại Vārāṇasī; và Tryambaka ở bờ sông Gautamī (Godāvarī).

Verse 23

वैद्यनाथं चिताभूमौ नागेशं दारुकावने । सेतुबंधे च रामेशं घुश्मेशं च शिवालये

Vaidyanātha hiển lộ nơi bãi hỏa táng; Nāgeśa ở rừng Dārukā; Rāmeśa tại Setubandha; và Ghuśmeśa trong thánh địa—Śivālaya, nơi ngự của Śiva.

Verse 24

द्वादशैतानि नामानि प्रातरुत्थाय यः पठेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वसिद्धिफलं लभेत्

Ai thức dậy lúc rạng đông mà tụng đọc mười hai Danh hiệu này, sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và đạt trọn quả báo của mọi thành tựu tâm linh—rốt ráo nhờ ân điển của Śiva, ban sự thanh tịnh, che chở và viên mãn cát tường.

Verse 25

यं यं काममपेक्ष्यैव पठिष्यन्ति नरोत्तमाः । प्राप्स्यंति कामं तं तं हि परत्रेव मुनीश्वराः

Hỡi bậc đại hiền, điều ước nào người thiện giữ trong lòng và tụng đọc thánh truyện này vì điều ấy, thì chính điều ước ấy chắc chắn sẽ thành tựu—quả thật, cả ở đời sau nữa.

Verse 26

ये निष्कामतया तानि पठिष्यन्ति शुभाशयाः । तेषां च जननीगर्भे वासो नैव भविष्यति

Những người có thiện ý, tụng đọc các lời dạy thiêng liêng ấy với tâm vô dục—không cầu lợi lộc thế gian—sẽ không còn phải trở lại cư trú trong thai mẹ nữa.

Verse 27

एतेषां पूजनेनैव वर्णानां दुःखना शनम् । इह लोके परत्रापि मुक्तिर्भवति निश्चितम्

Chỉ nhờ thờ phụng những điều ấy thôi, khổ đau của mọi giai tầng đều dần dần bị tiêu trừ. Ngay trong đời này và cả đời sau, giải thoát (mokṣa) nhất định phát sinh—điều ấy chắc chắn.

Verse 28

ग्राह्यमेषां च नैवेद्यं भोजनीयं प्रयत्नतः । तत्कर्तुः सर्व्वपापानि भस्मसाद् यान्ति वै क्षणात्

Hãy thọ nhận phẩm vật cúng dường (naivedya) của các Ngài và dùng với sự cẩn trọng. Người thực hành việc ấy, mọi tội lỗi liền trong khoảnh khắc hóa thành tro bụi.

Verse 29

ज्योतिषां चैव लिंगानां बह्मादिभिरलं द्विजाः । विशेषतः फलं वक्तुं शक्यते न परैस्तथा

Hỡi các bậc hiền triết song sinh (dvija), ngay cả Brahmā và chư thiên khác cũng không thể nói trọn vẹn, tường tận về những quả phúc tâm linh đặc thù phát sinh từ việc thờ phụng các Jyotirliṅga; huống chi kẻ khác lại càng không thể.

Verse 30

एकं च पूजितं येन षण्मासं तन्निरन्तरम् । तस्य दुःखं न जायेत मातृकुक्षिसमुद्भवम्

Ai thờ phụng Đấng Duy Nhất (Śiva) liên tục suốt sáu tháng—không gián đoạn—thì sẽ không còn phải sinh vào nỗi khổ phát sinh từ việc ở trong lòng mẹ.

Verse 31

हीनयोनौ यदा जातो ज्योतिर्लिंगं च पश्यति । तस्य जन्म भवेत्तत्र विमले सत्कुले पुनः

Dẫu sinh trong cảnh ngộ thấp kém, nhưng khi được chiêm bái Jyotirliṅga, người ấy về sau sẽ tái sinh trong gia tộc thanh tịnh và hiền đức—quả thật thuộc dòng dõi cát tường.

Verse 32

सत्कुले जन्म संप्राप्य धनाढ्यो वेदपारगः । शुभकर्म तदा कृत्वा मुक्तिं यात्यनपायिनीम्

Được sinh trong gia tộc cao quý, giàu có và thông suốt Veda; rồi thực hành các thiện hạnh cát tường, thuận theo dharma, người ấy đạt giải thoát (mokṣa) không còn thoái chuyển.

Verse 33

म्लेच्छो वाप्यन्त्यजो वापि षण्ढो वापि मुनीश्वराः । द्विजो भूत्वा भवेन्मुक्तस्तस्मात्तद्दर्शनं चरेत्

Hỡi bậc hiền thánh tối thắng, dù là người ngoại bang, kẻ ngoài giai cấp, hay thậm chí người bất toàn về giới—nhờ ân điển của Đấng Chúa, nếu được địa vị “nhị sinh” (dvija) thì cũng có thể được giải thoát. Vì vậy, hãy thực hành việc cầu tìm darśana—thánh kiến cát tường của Śiva, nhất là tại Jyotirliṅga.

Verse 34

ज्योतिषां चोपलिंगानि श्रूयन्तामृषिसत्तमाः

Hỡi các bậc hiền thánh tối thượng, xin hãy lắng nghe cả những dấu hiệu phân biệt của Thánh Jyotis (các Jyotirliṅga) nữa.

Verse 35

सोमेश्वरस्य यल्लिंगमन्तकेशमुदाहृतम् । मह्यास्सागरसंयोगे तल्लिंगमुपलिङ्गकम्

Liṅga của Someśvara được gọi là “Antakeśa”, tọa lạc nơi đất liền gặp biển cả, nên được hiểu là một Upaliṅga (liṅga phụ) của Jyotirliṅga ấy.

Verse 36

मल्लिकार्जुनसंभूतमुपलिंगमुदाहृतम् । रुद्रेश्वरमिति ख्यातं भृगुकक्षे सुखावहम्

Upaliṅga phát sinh từ (thánh lực của) Mallikārjuna được tuyên xưng là một Upaliṅga. Nó nổi danh là Rudreśvara; tại Bhṛgukakṣa, nó ban an lạc và hạnh phúc cho người sùng kính.

Verse 37

महाकालभवं लिंगं दुग्धेशमिति विश्रुतम् । नर्मदायां प्रसिद्धं तत्सर्वपापहरं स्मृतम्

Liṅga sinh từ Mahākāla ấy được tôn xưng là Dugdhēśa. Nổi tiếng bên bờ sông Narmadā, Ngài được ghi nhớ là đấng trừ diệt mọi tội lỗi.

Verse 38

ओंकारजं च यल्लिंगं कर्दमेशमिति श्रुतम् । प्रसिद्धं बिन्दुसरसि सर्वकामफलप्रदम्

Liṅga sinh từ âm Oṁ được truyền tụng là Kardameśvara. Nổi danh tại Bindusarasa, Ngài ban quả báo cho mọi ước nguyện chân chánh.

Verse 39

केदारेश्वरसंजातं भूतेशं यमुना तटे । महापापहरं प्रोक्तं पश्यतामर्चतान्तथा

Bên bờ sông Yamunā có Bhūteśa, hiển lộ như Kedāreśvara. Ngài được tuyên xưng là đấng diệt trừ cả những trọng tội—cho ai được chiêm bái và cũng phụng thờ Ngài.

Verse 40

भीमशंकरसंभूतं भीमेश्वरमिति स्मृतम् । सह्याचले प्रसिद्धं तन्महाबलविवर्द्धनम्

Sinh từ Bhīma-Śaṅkara, Ngài được ghi nhớ là Bhīmeśvara. Nổi danh trên dãy núi Sahya, Jyotirliṅga ấy làm tăng đại lực và thần lực tâm linh.

Verse 41

नागेश्वरसमुद्भूतं भूतेश्वरमुदाहृतम् । मल्लिकासरस्वतीतीरे दर्शनात्पापहारकम्

Đấng ấy được tôn xưng là Bhūteśvara, hiển lộ từ Nāgeśvara. Trên bờ sông Mallikā-Sarasvatī, chỉ cần được chiêm bái Ngài là tội lỗi tiêu trừ.

Verse 42

रामेश्वराच्च यज्जातं गुप्तेश्वरमिति स्मृतम् । घुश्मेशाच्चैव यज्जातं व्याघ्रेश्वरमिति स्मृतम्

Điều hiển lộ từ Rāmeśvara được ghi nhớ là “Gupteśvara”. Và điều hiển lộ từ Ghuśmeśa cũng được ghi nhớ là “Vyāghreśvara”.

Verse 43

ज्योतिर्लिंगोपलिंगानि प्रोक्तानीह मया द्विजाः । दर्शनात्पापहारीणि सर्वकामप्रदानि च

Hỡi các bậc hiền triết hai lần sinh, tại đây ta đã tuyên thuyết các Jyotirliṅga và những liṅga phụ. Chỉ nhờ darśana (chiêm bái thánh nhan) mà chúng tiêu trừ tội lỗi và ban thành tựu mọi ước nguyện chính đáng.

Verse 44

एतानि सुप्रधानानि मुख्यतां हि गतानि च । अन्यानि चापि मुख्यानि श्रूयतामृषिसत्तमा

Những điều này đã được tuyên xưng là tối thượng và quả thật đã đạt địa vị bậc chính. Tuy vậy vẫn còn những điều chính yếu khác nữa—hãy lắng nghe, hỡi bậc hiền thánh tối thắng.