Rig Veda 8.38.2: Mandala 8, Sukta 38, Mantra 2

Sukta 8.38

Rishi: Śyāvāśva Ātreya

Devata: Indrāgnī

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

तोशासा रथयावाना वृत्रहणापराजिता । इन्द्राग्नी तस्य बोधतम् ॥

Transliteration

toṣā́sā ratha-yā́vānā vṛtra-hánā́parājitā | indrā́gnī tásya bodhatam ||

Translation

Những đấng hoan hỷ trong lễ hiến, vận hành cùng cỗ xe của sức lực đang chuyển động, những bậc sát diệt Vṛtra kẻ che phủ và không thể bị khuất phục—hỡi Indra và Agni, xin tỉnh thức đối với điều này (nghi lễ của chúng con).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तोशासा: with zeal / by encouragement
• तोशासा: करण (adverbial-instrumental: ‘उत्साह/प्रेरणा के द्वारा’)
• Type: Noun (abstract) / Adjective (instrumental used adverbially)
• Root: तोशास्- (प्रातिपदिक; ‘उत्साह/तुष्टि/प्रेरणा’ से) अथवा √तुष्/√तोष् (तोषयति) से व्युत्पन्न

• रथयावाना: going by chariot / chariot-riding
• रथयावाना: कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तृ-सम्बन्ध: ‘रथ से जाने वाले’)
• Type: Adjective (dual)
• Root: रथ- (प्रातिपदिक) + √या ‘गच्छति’ (यावान- कृत्/विशेषण-आधार)

• वृत्रहणा: Vṛtra-slayers
• वृत्रहणा: कर्तृ (विशेषण: ‘वृत्र का वध करने वाले’)
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: वृत्र- (प्रातिपदिक) + √हन् ‘हनति’ (घ्न/हन्-समास: -हन् → -हणा द्विवचने)

• अपराजिता: unconquered / invincible
• अपराजिता: कर्तृ (विशेषण: ‘अपराजेय’)
• Type: Adjective
• Root: अ- (निषेध) + पराजित- (√जि ‘जयति’ से क्त) → अपराजित-

• इन्द्राग्नी: Indra and Agni
• इन्द्राग्नी: कर्तृ (सम्बोधनार्थक-प्रयोग; क्रिया ‘बोधतम्’ के कर्तृ/सम्बोधित)
• Type: Noun (deity name, dual)
• Root: इन्द्र- + अग्नि- (द्वन्द्व समास)

• तस्य: of him/it; his
• तस्य: सम्बन्ध (genitive: ‘उसका/उसके’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• बोधतम्: take notice (you two); be aware
• बोधतम्: क्रिया (आह्वान: ‘ध्यान दो/जानो’)
• Type: Verb
• Root: √बुध् (बोधति ‘जानना/जागना/ध्यान देना’)