Rig Veda 6.73.3 — Mandala 6, Sukta 73, Mantra 3

Sukta 6.73

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

बृहस्पतिः समजयद्वसूनि महो व्रजान्गोमतो देव एषः । अपः सिषासन्त्स्वरप्रतीतो बृहस्पतिर्हन्त्यमित्रमर्कैः ॥

Transliteration

bṛ́haspátiḥ sám ajayad vásūni mahó vrājā́n gómato devá eṣáḥ | apáḥ sisāsánt svàr ápratīto bṛ́haspátir hánty amítram arkáiḥ ||

Translation

Bṛhaspati đã cùng nhau giành thắng lợi các của cải—những đàn bò lớn lao đầy rạng quang; vị thần này là thế. Khát cầu các dòng nước và Svar (ánh sáng cõi trời), Bṛhaspati không thể cưỡng lại, dùng những thánh ca ánh sáng (arká) đánh tan quyền lực thù địch.

Word by Word

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक)

• समजयत्: conquered, won
• समजयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जि (जये)

• वसूनि: goods, riches
• वसूनि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वसु- (प्रातिपदिक)

• महो: of the great
• महो: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: महत्- (प्रातिपदिक)

• व्रजान्: enclosures, pens (cattle-stalls)
• व्रजान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: व्रज- (प्रातिपदिक)

• गोमतः: rich in cows
• गोमतः: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गोमत्- (प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (सम्बोधनार्थ/विशेषणार्थ: एषः के लिए)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• एषः: this (one)
• एषः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अपः: waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)

• सिषासन्त्: desiring to set in motion / to direct
• सिषासन्त्: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: √शास् (शासने) / desiderative stem सि-षास-

• स्वः: to heaven, heavenward
• स्वः: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम)

• अप्रतीतः: unopposed, not resisted
• अप्रतीतः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective (participle)
• Root: प्रति-√इ (प्रतीति/प्रत्यय) → प्रतीत (कृदन्त); न-प्रतीत

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक)

• हन्ति: strikes, slays
• हन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हन् (हिंसागत्योः)

• अमित्रम्: the foe
• अमित्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमित्र- (प्रातिपदिक)

• अर्कैः: with hymns (praises)
• अर्कैः: करण
• Type: Noun
• Root: अर्क- (प्रातिपदिक)