Rig Veda 6.49.13 — Mandala 6, Sukta 49, Mantra 13

Sukta 6.49

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (assumed)

Devata: Viṣṇu

Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यो रजांसि विममे पार्थिवानि त्रिश्चिद्विष्णुर्मनवे बाधिताय । तस्य ते शर्मन्नुपदद्यमाने राया मदेम तन्वा तना च ॥

Transliteration

yó rajā́ṃsi vi-mamé pārthivā́ni tríś cid víṣṇur mánave bādhitā́ya | tásya te śármann upa-dadyámāne rāyā́ madema tanvā́ tanā́ ca ||

Translation

Đấng đã đo định các cõi miền trên mặt đất—quả thật, Vishnu ba lần—vì Manu bị kẻ thù áp bức. Trong nơi nương tựa của ngài, khi đang được ban cho chúng tôi, xin cho chúng tôi hân hoan trong sự sung mãn, trong thân thể này và trong tự ngã thẳm sâu bên trong.

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रजांसि: the regions / spaces
• रजांसि: Karma
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• विममे: measured out
• विममे: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मा (माने/मितौ) धातु

• पार्थिवानि: earthly
• पार्थिवानि: Karma
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक; पृथिवी-सम्बन्धी)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिस् (संख्यावाचक-अव्यय)

• चित्: even / indeed
• चित्: (निपातः)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• मनवे: for Manu
• मनवे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• बाधिताय: to the oppressed / hard-pressed
• बाधिताय: Sampradāna
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: बाधित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √बाध् ‘पीडने’)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your
• ते: Sambandha (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शर्मन्: in (your) protection / shelter
• शर्मन्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: शर्मन् (प्रातिपदिक)

• उपदद्यमाने: when (it is) being bestowed / as it is granted
• उपदद्यमाने: Adhikaraṇa (सप्तमी-सम्बन्धः)
• Type: Participle (present middle/passive, locative abs.)
• Root: उप-√दा (दाने) वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदे कृदन्तः

• रायाः: with wealth
• रायाः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक ‘धन’)

• मदेम: may we rejoice
• मदेम: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मद् (हर्षे/मदे) धातु

• तन्वा: with (our) body / self
• तन्वा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• तना: continually / in succession
• तना: (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: तन (अव्यय; ‘तना’)

• च: and
• च: (समुच्चयः)
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-निपात)