HomeRig VedaMandala 6Sukta 19Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 6.19

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (trad.)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

नृवत्त इन्द्र नृतमाभिरूती वंसीमहि वामं श्रोमतेभिः । ईक्षे हि वस्व उभयस्य राजन्धा रत्नं महि स्थूरं बृहन्तम् ॥

नृ॒वत्त॑ इन्द्र॒ नृत॑माभिरू॒ती वं॑सी॒महि॑ वा॒मं श्रोम॑तेभिः । ईक्षे॒ हि वस्व॑ उ॒भय॑स्य राज॒न्धा रत्नं॒ महि॑ स्थू॒रं बृ॒हन्त॑म् ॥

nṛvát ta indra nṛ́tamābhir ūtī́ vaṃsī́mahi vāmáṃ śrómatebhiḥ | ī́kṣe hí vásva ubháyasya rā́jan dhā́ rátnaṃ máhi sthūráṃ bṛhántam ||

Hỡi Indra, nhờ những trợ lực nam dũng nhất của Ngài, chúng con muốn giành được điều thiện đáng ước bằng những lời tụng ca được linh hứng. Lạy vua của của cải, Ngài nhìn thấu cả hai loại tài phú; vậy xin đặt trong chúng con kho báu lớn lao, nặng chắc, đồ sộ và bao la.

नृ॒ऽवत् । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । नृऽत॑माभिः । ऊ॒ती । वं॒सी॒महि॑ । वा॒मम् । श्रोम॑तेभिः । ईक्षे॑ । हि । वस्वः॑ । उ॒भय॑स्य । रा॒ज॒न् । धाः । रत्न॑म् । महि॑ । स्थू॒रम् । बृ॒हन्त॑म् ॥नृवत् । ते । इन्द्र । नृतमाभिः । ऊती । वंसीमहि । वामम् । श्रोमतेभिः । ईक्षे । हि । वस्वः । उभयस्य । राजन् । धाः । रत्नम् । महि । स्थूरम् । बृहन्तम् ॥nṛ-vat | te | indra | nṛ-tamābhiḥ | ūtī | vaṃsīmahi | vāmam | śromatebhiḥ | īkṣe | h i | vasvaḥ | ubhayasya | rājan | dhāḥ | ratnam | mahi | sthūram | bṛhantam

नृवत्manly, having men (followers), heroic
नृवत्:
विशेषण (इन्द्रस्य) / सम्बोधन-विशेषण
TypeAdjective
Rootनृ- (प्रातिपदिक) + -वत् (मतुप्/वतुप् प्रत्यय) अथवा नृवत् (अव्यय/विशेषण)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘तव’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नृतमाभिःwith the most manly/most heroic (helps)
नृतमाभिः:
करण (तृतीया) — ‘(सहायैः) …भिः’
TypeAdjective
Rootनृतम (नृ + तमप्; प्रातिपदिक)
ऊतीwith help, with aid
ऊती:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
वंसीमहिwe desire/seek, we would win
वंसीमहि:
क्रिया (कर्तृ = वयम्)
TypeVerb
Rootवस् (धातु; ‘वस’/‘वस्’ = वासयितुम्/वसुम् इच्छितुम्/प्रार्थयितुम्; वैदिके ‘वंसीमहि’ इति रूपम्)
वामम्a boon, good thing, favor
वामम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक)
श्रोमतेभिःwith famed/renowned (ones), with praiseworthy (means)
श्रोमतेभिः:
करण
TypeAdjective
Rootश्रोमत् (प्रातिपदिक; ‘श्रु’ मूलार्थ-संबद्धः: कीर्तिमत्/श्रवस्यु/प्रशस्त)
ईक्षेI behold, I look upon
ईक्षे:
क्रिया (कर्तृ = अहम्)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्धक/निपात
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
वस्वःof the good one/wealth-giver (Indra)
वस्वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
उभयस्यof both (kinds/sides)
उभयस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootउभय (प्रातिपदिक)
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
धाplace, bestow
धा:
क्रिया (आज्ञा); कर्तृ = त्वम् (इन्द्र)
TypeVerb
Rootधा (धातु; ‘स्थापने/धारणे’)
रत्नम्treasure, jewel (gift)
रत्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
महिgreat, mighty
महि:
विशेषण (रत्नम्)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय/विशेषण; मह्/महान्-संबद्ध)
स्थूरम्strong, massive
स्थूरम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective
Rootस्थूर (प्रातिपदिक)
बृहन्तम्lofty, great, vast
बृहन्तम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)