Rig Veda 5.73.3 — Mandala 5, Sukta 73, Mantra 3
Sukta 5.73
Devata: Aśvins
Samhita Patha (Devanagari)
ईर्मान्यद्वपुषे वपुश्चक्रं रथस्य येमथुः । पर्यन्या नाहुषा युगा मह्ना रजांसि दीयथः ॥
Transliteration
ī́rmā́ anyád váp uṣe váp uś cakráṃ ráthasya yémathuḥ | pár y anyā́ nā́huṣā yugā́ mahnā́ rajā́ṃsi dīyathaḥ ||
Translation
Hai Ngài đặt một hình tướng vì vẻ đẹp, rồi lại đặt một hình tướng khác; hai Ngài cố định bánh xe của chiến xa. Với một đôi ách khác nữa, hỡi các bậc thuộc dòng Nāhuṣa, nhờ sự vĩ đại của hai Ngài, hai Ngài băng qua các thế giới—chuyển hành qua mọi cõi.
Word by Word
ईर्मान्यत्impulse/force (as something set in motion)
ईर्मान्यत्:
Karma (येमथुः—‘स्थापित/नियोजित’ का विषय)
TypeNoun
Rootईर्मन् (प्रातिपदिक; ‘वेग/प्रेरणा/उत्साह’)
यत्which/that
यत्:
—
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वपुषेfor (your) form/beauty
वपुषे:
Sampradāna (उद्देश्य/हित—‘for beauty/form’)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
वपुःform, beauty
वपुः:
Karma (चक्रं—‘wheel’ के साथ समन्वय; ‘form/beauty’ as object/attribute)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चक्रम्wheel
चक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
रथस्यof the chariot
रथस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
येमथुःthe two have set/controlled/fastened
येमथुः:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootयम् (धातु; ‘यच्छति/नियच्छति/योजयति’)
परिaround, all about
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अन्याthe other (one)
अन्या:
Kartā (दीयथः—‘you two move/drive’ के साथ; ‘the other (one)’)
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
नाहुषाNahusha-born / of Nahusha (epithet)
नाहुषा:
Kartā (युगा—‘yokes’ के विशेषण/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootनाहुष (प्रातिपदिक; ‘नहुष-सम्बन्धी/नहुष-वंशीय’)
युगाyokes, pairs
युगा:
Karma (परि…दीयथः—‘you two drive/extend around the yokes’)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
मह्नाby (your) might
मह्ना:
Karaṇa (by/with might)
TypeNoun
Rootमघन्/महन् → मह्न् (प्रातिपदिक; ‘महत्त्व/महिमा/बल’)
रजांसिthe spaces/realms (regions of air/sky)
रजांसि:
Karma
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
दीयथःyou two drive/speed (through)
दीयथः:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootदी/दा (धातु; Vedic: ‘to move/drive/dispense’; here with sense ‘to speed/drive’)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.