Rig Veda 3.5.1: Mandala 3, Sukta 5, Mantra 1

Sukta 3.5

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)

Devata: Agni (in relation to Uṣas as illumination)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

प्रत्यग्निरुषसश्चेकितानोऽबोधि विप्रः पदवीः कवीनाम् । पृथुपाजा देवयद्भिः समिद्धोऽप द्वारा तमसो वह्निरावः ॥

Transliteration

práty agnír uṣásaś cekitānáḥ ábodhi vípraḥ padavī́ḥ kavīnā́m | pṛthupā́jā devayád-bhiḥ samiddhó’pa dvā́rā támaso váhnir ā́vaḥ ||

Translation

Agni đối diện Uṣas—Bình minh—mà tỉnh thức và đã thức dậy: bậc vipra đầy linh hứng, kẻ tìm ra con đường của các thi nhân hiền triết. Sức lực rộng lớn, được nhóm lên bởi những người hướng về thần linh; vị vahni, Đấng mang chở, đã mở các cánh cửa của bóng tối.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/निपात)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• उषसः: of Dawn (Uṣas)
• उषसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चेकितानः: being perceptive/manifest, taking notice
• चेकितानः: Kartā (अग्निः के विशेषणम्)
• Type: Verb (participle)
• Root: चिकित्/चकेत् (धातु; ‘to perceive, be aware, appear’)

• अबोधि: awoke, became awake
• अबोधि: Kartā (अग्निः)
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु; ‘to awake, notice’)

• विप्रः: the inspired sage (poet-priest)
• विप्रः: Kartā/विशेषण (अग्निः)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• पदवीः: the path/track, guide-way
• पदवीः: समानााधिकरण/विशेषण (अग्निः)
• Type: Noun
• Root: पदवी (प्रातिपदिक)

• कवीनाम्: of the seers/poets
• कवीनाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• पृथुपाजाः: broad-flamed / wide-radiant
• पृथुपाजाः: विशेषण (अग्निः)
• Type: Adjective
• Root: पृथु-पाजस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)

• देवयद्भिः: by the god-seeking (worshippers)
• देवयद्भिः: Karaṇa
• Type: Adjective (participle used as noun)
• Root: देवयत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √देवय्/देवयति ‘to seek/worship the gods’)

• समिद्धः: kindled, enkindled
• समिद्धः: Kartā (अग्निः के विशेषणम्)
• Type: Verb (participle)
• Root: सम्-इध् (धातु; ‘to kindle’) → समिद्ध (कृदन्त)

• अप: away, forth
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• द्वाराः: doors, gates
• द्वाराः: Karma (अप + √वृ/√वह्-भावे ‘to open/drive away’ के लक्ष्यरूपेण) / अधिकरण-भाव
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)

• तमसः: of darkness
• तमसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• वह्निः: the bearer/conveyor; fire
• वह्निः: Kartā (अग्निः के पर्याय/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)

• आवः: helped, gave aid
• आवः: Kartā (वह्निः/अग्निः)
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु; ‘to help, favor, protect’)