Rig Veda 10.82.3 — Mandala 10, Sukta 82, Mantra 3

Sukta 10.82

Rishi: Viśvakarman (traditionally)

Devata: Viśvakarman / the One as name-giver of the gods

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा । यो देवानां नामधा एक एव तं सम्प्रश्नं भुवना यन्त्यन्या ॥

Transliteration

yó naḥ pitā́ janitā́ yó vidhātā́ dhā́māni veda bhúvanāni víśvā | yó devā́nāṃ nāmadhā́ éka evá táṃ sampraśnáṃ bhúvanā yanty anyā́ ||

Translation

Ngài là Cha của chúng ta, là Đấng sinh thành; là Đấng Sắp đặt, biết mọi chỗ an trụ và mọi thế giới. Chính Ngài, chỉ một mình, ấn định danh và luật (nāma-dhā) cho các deva; các cõi giới hướng về Ngài, hỏi Ngài về bí nhiệm của sự hiện hữu của mình.

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः) / विशेष्य-संबन्धः
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (genitive: ‘our’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्- (सर्वनाम)

• पिता: father
• पिता: कर्तृ-सम्बन्धे नाम (predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: पितृ-

• जनिता: begetter, progenitor
• जनिता: कर्तृ-सम्बन्धे नाम (predicate nominative)
• Type: Noun (agent) / Epithet
• Root: जनितृ- (√जन् ‘to beget’ से) / जनिता (नृ-प्रत्ययान्त)

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विधाता: ordainer, disposer
• विधाता: कर्तृ-सम्बन्धे नाम (predicate nominative)
• Type: Noun (agent) / Epithet
• Root: वि-√धा ‘to arrange, ordain’ → विधातृ-

• धामानि: abodes, seats; ordinances (established places)
• धामानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: धामन्-

• वेद: knows
• वेद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद् ‘to know’

• भुवनानि: worlds, beings, realms
• भुवनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: भुवन- (√भू ‘to be’ से)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व-

• यः: who
• यः: कर्तृ (सम्बन्ध-निर्देशकः)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: देव-

• नामधा: name-giving; the naming (designation)
• नामधा: कर्म
• Type: Noun (abstract/collective) / technical term
• Root: नामन्- + धा (धारणा/स्थापनार्थ) → नामधा (नामधेय/नामधारक-भावः)

• एकः: one
• एकः: कर्तृ-सम्बन्धे विशेषण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: एक-

• एव: indeed, just
• एव: सम्बन्ध/निपात (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम)

• सम्प्रश्नम्: as an inquiry; (as) a question
• सम्प्रश्नम्: कर्म / प्रयोजन-भावः
• Type: Noun
• Root: सम्-प्र-√श्न्/√प्रच्छ् ‘to ask’ → सम्प्रश्न-

• भुवना: the worlds
• भुवना: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भुवन-

• यन्ति: go, approach
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √या ‘to go’

• अन्या: other, different (ones)
• अन्या: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्य-