Rig Veda 10.68.7: Mandala 10, Sukta 68, Mantra 7

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati (as seer-power; traditional attribution within the Bṛhaspati/Angiras cycle)

Devata: Bṛhaspati (Brahmaṇaspati), the lord of inspired speech who releases the Light

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.68; verse length and cadence typical)

Samhita Patha (Devanagari)

बृहस्पतिरमत हि त्यदासां नाम स्वरीणां सदने गुहा यत् । आण्डेव भित्त्वा शकुनस्य गर्भमुदुस्रियाः पर्वतस्य त्मनाजत् ॥

Transliteration

bṛ́haspátir ámata hí tyád āsā́m nā́ma svarī́ṇāṃ sádane gúhā yát | āṇḍéva bhittvā́ śakunásya gárbham úd usríyāḥ párvatasya tmánā́jat ||

Translation

Bṛhaspati đã nhận biết: Danh xưng bí mật của các quyền năng rạng ngời (svarīṇām) được giấu trong hang, nơi ngự nội tại của họ. Như đập vỡ quả trứng—bào thai của chim—Ngài, nhờ chính sức lực của núi, làm cho đàn rực sáng (usriyāḥ) của Ánh Sáng tuôn ra.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति- (प्रातिपदिक)

• अमत: thought, devised
• अमत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मन् (मनुते/मन्यते) → अमत्

• हि: indeed, for
• हि: सम्बन्ध/हेतु-निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• त्यत्: that (deed/thing)
• त्यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम) → त्यद्/त्यत्

• आसाम्: of them (of those)
• आसाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम) → अस्मद्/इदम्-प्रयोगः (आसाम्)

• नाम: name
• नाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: नामन्- (प्रातिपदिक)

• स्वरीणाम्: of the resounding/bright ones (cows; ‘svar’-voiced)
• स्वरीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्वरी- (प्रातिपदिक; ‘स्वर’/‘स्वर्’ से)

• सदने: in the dwelling, in the seat
• सदने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सदन- (प्रातिपदिक; √सद् ‘to sit’)

• गुहा: secretly, in concealment
• गुहा: अधिकरण (भावे)
• Type: Indeclinable
• Root: गुहा (अव्यय/निपात; ‘in secret’)

• यत्: which (that)
• यत्: कर्म (सम्बन्ध-यत्…तत्)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम)

• आण्डेव: like an egg
• आण्डेव: कर्म-विशेषण (उपमा)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: आण्ड- (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)

• भित्त्वा: having split/broken
• भित्त्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Verb (gerund)
• Root: √भिद् → भित्त्वा

• शकुनस्य: of the bird
• शकुनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शकुन- (प्रातिपदिक)

• गर्भम्: embryo, womb-contents
• गर्भम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गर्भ- (प्रातिपदिक)

• उत्: up, out
• उत्: क्रिया-विशेषक
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उत् (उपसर्ग/अव्यय)

• उस्रियाः: the ruddy/bright cows (dawns/cows)
• उस्रियाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उस्रिया- (प्रातिपदिक)

• पर्वतस्य: of the mountain
• पर्वतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पर्वत- (प्रातिपदिक)

• त्मना: by his own self/power
• त्मना: करण (साधन/प्रकार)
• Type: Noun (instrumental of manner)
• Root: त्मन्- (प्रातिपदिक; ‘self, own power’)

• अजत्: drove forth, led out
• अजत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अज् (अजति ‘to drive/lead’) → अजत्