Rig Veda 10.68.3: Mandala 10, Sukta 68, Mantra 3

Sukta 10.68

Rishi: Bṛhaspati / Angiras-tradition

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

साध्वर्या अतिथिनीरिषिरा स्पार्हाः सुवर्णा अनवद्यरूपाः । बृहस्पतिः पर्वतेभ्यो वितूर्या निर्गा ऊपे यवमिव स्थिविभ्यः ॥

Transliteration

sādhv-aryā́ atithínīr iṣirā́ spārhā́ḥ suvarṇā́ anavadyá-rūpāḥ | bṛ́haspátiḥ párvatebhyo vitū́rya nírgā ūpe yávam iva sthivíbhyāḥ ||

Translation

Những bậc cao quý—khách của cuộc hành trình, mau lẹ và đáng ước, rực vàng, hình tướng không tì vết—Brihaspati, khi bổ tách các núi, đã đưa đàn bò ra ngoài, như hạt lúa được sảy cho thoát khỏi vỏ trấu.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• साध्व॒र्याः: the well-performing (women/ones)
• साध्व॒र्याः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: साध्वरी (प्रातिपदिक; साधु + वरि/वर्या-)

• अतिथिनीः: guest-women / hostesses
• अतिथिनीः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अतिथिनी (प्रातिपदिक; अतिथि- + -नी)

• इषिराः: swift, vigorous
• इषिराः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: इषिर (प्रातिपदिक)

• स्पार्हाः: desirable, lovely
• स्पार्हाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स्पार्ह (प्रातिपदिक)

• सुवर्णाः: golden, of good color
• सुवर्णाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक)

• अनवद्यरूपाः: of blameless form
• अनवद्यरूपाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अनवद्यरूप (प्रातिपदिक; अनवद्य + रूप)

• बृहस्पतिः: Bṛhaspati
• बृहस्पतिः: Kartā
• Type: Noun (proper)
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• पर्वतेभ्यः: from the mountains
• पर्वतेभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• वितूर्या: having crossed over / breaking through
• वितूर्या: Karaṇa
• Type: Verbal adjective (gerundive/absolutive-like kṛdanta used adverbially)
• Root: वि + तॄ (धातु; तॄ = तरणे/अतिक्रमे) → वितूर्य (कृदन्त)

• निर्गाः: the cows (out-going/released)
• निर्गाः: Karma
• Type: Noun
• Root: निर् + गा (धातु; गा = गत्यर्थे) → निर्ग (कृदन्त/नाम)

• ऊपे: has approached / came near
• ऊपे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: उप + इ (धातु; इ = गत्यर्थे) → उपे (लिट्/परस्मैपद; वैदिक रूप)

• यवम्: barley
• यवम्: Upamāna (for comparison)
• Type: Noun
• Root: यव (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: Sambandha (upamā-vācaka)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• स्थिविभ्यः: from the thick/solid (masses), from the clods
• स्थिविभ्यः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: स्थिवि (प्रातिपदिक; ‘स्थिवि’ = स्थूल/घन/स्थूलकण-सम्बद्ध)