Rig Veda 10.45.5: Mandala 10, Sukta 45, Mantra 5

Sukta 10.45

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

श्रीणामुदारो धरुणो रयीणां मनीषाणां प्रार्पणः सोमगोपाः । वसुः सूनुः सहसो अप्सु राजा वि भात्यग्र उषसामिधानः ॥

Transliteration

śrīṇā́m udāró dharúṇo rayīṇā́ṃ manīṣā́ṇāṃ prā́rpaṇaḥ sómagopāḥ | vásuḥ sūnúḥ sáhaso apsú rājā́ ví bhāty ágre uṣásām idhānā́ḥ ||

Translation

Người là đấng ban phát rực rỡ rộng lớn, chỗ nương của của cải, kẻ mang những linh hứng tiến về trước, người canh giữ Soma. Đấng sáng chói, con của Sức Mạnh (Sahas), vua trong các dòng nước, bừng sáng phía trước, được nhóm lên trước các Bình Minh (Uṣas).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• श्रीणाम्: of prosperities / splendors
• श्रीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘रयीणाम्’ इत्यस्य विशेषण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: श्री (स्त्री. प्रातिपदिक) / √श्रि (आश्रयणे, शोभने) आधार

• उदारः: generous, noble
• उदारः: कर्तृ (विशेष्यः ‘राजा’/‘वसुः’)
• Type: Adjective
• Root: उदार (प्रातिपदिक)

• धरुणः: support, sustainer
• धरुणः: कर्तृ (सम्बोधन/वर्णनात्मकः — ‘आधारः’)
• Type: Noun
• Root: धरुण (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारणे’)

• रयीणाम्: of riches, wealth
• रयीणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘धरुणः’ इत्यस्य
• Type: Noun
• Root: रयि (पुं. प्रातिपदिक)

• मनीषाणाम्: of thoughts, insights
• मनीषाणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘प्रार्पणः’ इत्यस्य
• Type: Noun
• Root: मनीषा (स्त्री. प्रातिपदिक)

• प्रार्पणः: bestower, giver (one who causes offering/attainment)
• प्रार्पणः: कर्तृ (वर्णनात्मकः — ‘प्रदानकर्ता/प्रेरकः’)
• Type: Noun
• Root: प्र-आर्पण (प्रातिपदिक; √ऋ/√अर् ‘गत्यर्पणयोः’ → आर्पण ‘अर्पण/प्रदान’)

• सोमगोपाः: guardian of Soma
• सोमगोपाः: कर्तृ (वर्णनात्मकः)
• Type: Noun
• Root: सोम-गोप (समास; गोप ‘रक्षक’)

• वसुः: good one; wealth (as a title: the beneficent)
• वसुः: कर्तृ (विशेष्यः ‘राजा’ इत्यादि)
• Type: Noun
• Root: वसु (पुं. प्रातिपदिक)

• सूनुः: son
• सूनुः: कर्तृ (वर्णनात्मकः)
• Type: Noun
• Root: सूनु (पुं. प्रातिपदिक)

• सहसः: of might, of strength
• सहसः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘सूनुः’ इत्यस्य
• Type: Noun
• Root: सहस् (नपुं. प्रातिपदिक)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण (स्थान) — ‘राजा’/‘विभाति’
• Type: Noun
• Root: अप् (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘जल’)

• राजा: king, ruler
• राजा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन् (पुं. प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth, widely
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• भाति: shines
• भाति: क्रिया (कर्तृ: ‘राजा’)
• Type: Verb
• Root: √भा (दीप्तौ)

• अग्रे: in front, at the fore
• अग्रे: अधिकरण (काल/देश-निर्देशः) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (adverbial locative)
• Root: अग्र (नपुं. प्रातिपदिक)

• उषसाम्: of the dawns
• उषसाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘अग्रे’ इत्यस्य (‘उषसाम् अग्रे’)
• Type: Noun
• Root: उषस् (स्त्री. प्रातिपदिक)

• इधानः: being kindled; blazing
• इधानः: कर्तृ-विशेषण (राज्ञः)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: इधान (वर्तमान कृदन्त; √इध् ‘दीप्तौ/वर्धने’)