HomeRig VedaMandala 10Sukta 34Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.34

Rishi: Kavasha Ailusha
Devata: Didactic; implicit critique of Akṣāḥ-driven desire
Chandas: Triṣṭubh

स्त्रियं दृष्ट्वाय कितवं ततापान्येषां जायां सुकृतं च योनिम् । पूर्वाह्णे अश्वान्युयुजे हि बभ्रून्त्सो अग्नेरन्ते वृषलः पपाद ॥

स्त्रियं॑ दृ॒ष्ट्वाय॑ कित॒वं त॑तापा॒न्येषां॑ जा॒यां सुकृ॑तं च॒ योनि॑म् । पू॒र्वा॒ह्णे अश्वा॑न्युयु॒जे हि ब॒भ्रून्त्सो अ॒ग्नेरन्ते॑ वृष॒लः प॑पाद ॥

stríyaṃ dṛṣṭávāya kitaváṃ tatāpa 'nyéṣāṃ jāyā́ṃ sukṛ́taṃ ca yónim | pūrvāhṇé áśvān yuyujé hí babhrū́n tsó agnér ánte vṛṣaláḥ papāda ||

Thấy người nữ, kẻ cờ bạc bị thiêu đốt—vì thấy vợ người khác và mái nhà, chốn nằm (yoni) được dựng lập vững bền. Buổi sớm hắn từng thắng ách cho những con ngựa nâu; nhưng đến cuối cùng, hắn gục như kẻ hèn hạ nơi rìa lửa—kiệt sức và ngã quỵ.

स्त्रिय॑म् । दृ॒ष्ट्वाय॑ । कि॒त॒वम् । त॒ता॒प॒ । अ॒न्येषा॑म् । जा॒याम् । सुऽकृ॑तम् । च॒ । योनि॑म् । पू॒र्वा॒ह्णे । अश्वा॑न् । यु॒यु॒जे । हि । ब॒भ्रून् । सः । अ॒ग्नेः । अन्ते॑ । वृ॒ष॒लः । प॒पा॒द॒ ॥स्त्रियम् । दृष्ट्वाय । कितवम् । तताप । अन्येषाम् । जायाम् । सुकृतम् । च । योनिम् । पूर्वाह्णे । अश्वान् । युयुजे । हि । बभ्रून् । सः । अग्नेः । अन्ते । वृषलः । पपाद ॥striyam | dṛṣṭavāya | kitavam | tatāpa | anyeṣām | jāyām | su-kṛtam | ca | yonim | pūrvāhṇe | aśvān | yuyuje | hi | babhrūn | saḥ | agneḥ | ante | vṛṣalaḥ | papāda

स्त्रियम्a woman
स्त्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
(क्रियाविशेषण; पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (पश्यति)
कितवम्the gambler
कितवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकितव (प्रातिपदिक)
ततापburned; was tormented
तताप:
(मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√तप्
अन्येषाम्of others
अन्येषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जायाम्wife
जायाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजाया (प्रातिपदिक)
सुकृतम्well-made; well-prepared
सुकृतम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-कृत (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
योनिम्womb; bed; resting-place
योनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
पूर्वाह्णेin the forenoon
पूर्वाह्णे:
अधिकरण (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्वाह्ण (प्रातिपदिक)
अश्वान्horses
अश्वान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
युयुजेyoked; harnessed
युयुजे:
(मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√युज्
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
बभ्रून्brown; tawny
बभ्रून्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
अन्तेat the end
अन्ते:
अधिकरण (देश/अवस्था)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
वृषलःa debauchee; a low fellow
वृषलः:
कर्तृ (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootवृषल (प्रातिपदिक)
पपादfell; came to ruin
पपाद:
(मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√पद् (पतति/पद्यते)