Rig Veda 10.166.1: Mandala 10, Sukta 166, Mantra 1

Sukta 10.166

Rishi: Late/anonymous (Mandala 10; self-affirmation/competitive charm style).

Devata: Implicitly Indra-like force of victory; the addressed power is the victorious divine energy invoked for the speaker (no single devatā named in the verse).

Chandas: Anuṣṭubh-like cadence is possible in such charm verses; exact meter requires scan (Mandala 10 includes mixed meters).

Samhita Patha (Devanagari)

ऋषभं मा समानानां सपत्नानां विषासहिम् । हन्तारं शत्रूणां कृधि विराजं गोपतिं गवाम् ॥

Transliteration

ṛṣabháṃ mā samānā́nāṃ sapátnānāṃ viṣāsahím | hantā́raṃ śátrūṇāṃ kṛdhi virā́jaṃ gópatim gávām ||

Translation

Xin làm cho tôi thành con bò đực (ṛṣabha) giữa những kẻ ngang hàng, kẻ áp đảo các đối thủ. Xin làm cho tôi thành người đánh gục quân thù, rực sáng bằng uy quang vương quyền (virāj), là chúa hộ vệ (gopati) của đàn bò—những tia sáng (gāvaḥ)—là chủ của sự sung mãn.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋषभम्: a bull; a leader/champion
• ऋषभम्: कर्म (कृधि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ऋषभ (प्रातिपदिक)

• मा: me
• मा: कर्म (कृधि इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• समानानाम्: of equals; of those on the same level
• समानानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of equals/peers’
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: समान (प्रातिपदिक)

• सपत्नानाम्: of rivals; of competitors
• सपत्नानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of rivals’
• Type: Noun
• Root: सपत्न (प्रातिपदिक)

• विषासहिम्: overpowering; vanquishing (them)
• विषासहिम्: कर्म (कृधि इत्यस्य) / विशेषणम् (ऋषभम्/मा) — ‘overpowering’
• Type: Adjective (kṛdanta)
• Root: वि-सा-सह् (धातु √सह् ‘सहने/जयने’) → ‘विषासहि’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• हन्तारम्: a slayer
• हन्तारम्: कर्म (कृधि इत्यस्य)
• Type: Noun (agent)
• Root: √हन् ‘हिंसायाम्’ → ‘हन्तृ’ (कर्तृ-नाम) प्रातिपदिक

• शत्रूणाम्: of enemies
• शत्रूणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of enemies’
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• कृधि: make (thou); make (me)
• कृधि: क्रिया (मुख्य विधेय)
• Type: Verb
• Root: √कृ ‘करणे’

• विराजम्: shining one; sovereign; splendid ruler
• विराजम्: कर्म (कृधि इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वि-राज् (प्रातिपदिक ‘विराज्’)

• गोपतिम्: lord/protector of cattle
• गोपतिम्: कर्म (कृधि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: गो-पति (समास-प्रातिपदिक)

• गवाम्: of cows; of cattle
• गवाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of cows/cattle’
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)