Previous Mantra

Mantra 7

Sukta 10.132

Rishi: Nṛmedha / Sumedha (names occur as self-referential seer markers within the verse; precise attribution uncertain from excerpt alone)
Devata: Ashvins

युवं ह्यप्नराजावसीदतं तिष्ठद्रथं न धूर्षदं वनर्षदम् । ता नः कणूकयन्तीर्नृमेधस्तत्रे अंहसः सुमेधस्तत्रे अंहसः ॥

यु॒वं ह्य॑प्न॒राजा॒वसी॑दतं॒ तिष्ठ॒द्रथं॒ न धू॒र्षदं॑ वन॒र्षद॑म् । ता न॑: कणूक॒यन्ती॑र्नृ॒मेध॑स्तत्रे॒ अंह॑सः सु॒मेध॑स्तत्रे॒ अंह॑सः ॥

yuváṃ hy apna-rā́jāv ásīdataṃ tíṣṭhad ráthaṃ ná dhū́rṣadaṃ vana-rṣádam | tā́ naḥ kaṇūka-yántīr nṛ-médhas tatré áṃhasaḥ su-médhas tatré áṃhasaḥ ||

Hai Ngài quả thật là những bậc vương của sự thành tựu; hai Ngài an tọa như cỗ chiến xa đứng vững, khó bị công phá, băng qua khu rừng của hữu thể. Nguyện những trợ lực tiến bước của hai Ngài đưa chúng con vượt qua: Nṛmedha đã vượt khỏi khổ ách; Sumedha cũng đã vượt khỏi khổ ách.

यु॒वम् । हि । अ॒प्न॒ऽराजौ॑ । असी॑दतम् । तिष्ठ॑त् । रथ॑म् । न । धूः॒ऽसद॑म् । व॒न॒ऽसद॑म् । ताः । नः॒ । क॒णू॒क॒ऽयन्तीः॑ । नृ॒ऽमेधः॑ । त॒त्रे॒ । अंह॑सः । सु॒ऽमेधः॑ । त॒त्रे॒ । अंह॑सः ॥युवम् । हि । अप्नराजौ । असीदतम् । तिष्ठत् । रथम् । न । धूःसदम् । वनसदम् । ताः । नः । कणूकयन्तीः । नृमेधः । तत्रे । अंहसः । सुमेधः । तत्रे । अंहसः ॥yuvam | hi | apna-rājau | asīdatam | tiṣṭhat | ratham | na | dhūḥ-sadam | vana-sadam | tāḥ | naḥ | kaṇūka-yantīḥ | nṛ-medhaḥ | tatre | aṃhasaḥ | su-medhaḥ | tatre | aṃhasaḥ

युवम्you two
युवम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अप्नराजौthe two ‘lords of work/attainment’
अप्नराजौ:
कर्तृ (युवम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun (dual epithet)
Rootअप्नराजन् (प्रातिपदिक; समास)
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सीदतम्sit down, take your seat
सीदतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु) + आ
तिष्ठत्standing
तिष्ठत्:
विशेषण (रथम्)
TypeVerb (participle)
Rootस्था (धातु)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म (सीदतम्—कस्मिन्/किम्?)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
धूर्षदम्hard-to-overthrow / firm-seated
धूर्षदम्:
विशेषण (रथम्)
TypeAdjective
Rootधूर्षद् (प्रातिपदिक; ‘धूर्ष्/ध्वंस्’ इत्यादि-धात्वर्थे)
वनर्षदम्forest-pressing / rushing through woods
वनर्षदम्:
विशेषण (रथम्)
TypeAdjective
Rootवनर्षद् (प्रातिपदिक; वन + ऋषद् ‘to rush/press’)
ताthose two (f.)
ता:
कर्म (कणूकयन्तीः—काः?)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (अंहसः—‘of us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कणूकयन्तीःmaking (us) rejoice/encouraging
कणूकयन्तीः:
विशेषण (ता—देवीः/शक्तयः इत्यर्थे)
TypeVerb (participle)
Rootकणूकय् (नामधातु/धातु)
नृमेधःNr̥medha (the wise/skillful among men)
नृमेधः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootनृमेध (प्रातिपदिक; समास)
तत्रेhas crossed over, has overcome
तत्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (धातु) / तॄ́ (to cross, overcome)
अंहसःfrom distress/sin
अंहसः:
अपादान (तत्रे—कस्मात्?)
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
सुमेधःS̥umedha (the well-wise)
सुमेधः:
कर्तृ
TypeNoun (epithet)
Rootसुमेध (प्रातिपदिक; सु + मेध)
तत्रेhas crossed over, has overcome
तत्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (धातु)
अंहसःfrom distress/sin
अंहसः:
अपादान
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)