Mantra 9
Sukta 10.118
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
तं त्वा गीर्भिरुरुक्षया हव्यवाहं समीधिरे । यजिष्ठं मानुषे जने ॥
Samhita Patha (IAST)
तं त्वा॑ गी॒र्भिरु॑रु॒क्षया॑ हव्य॒वाहं॒ समी॑धिरे । यजि॑ष्ठं॒ मानु॑षे॒ जने॑ ॥
Transliteration
táṃ tvā gīrbhír urukṣáyā havyavā́haṃ sám īdhire | yájiṣṭhaṃ mā́nuṣe jáne ||
Translation
Họ đã nhóm lên Ngài bằng những lời tụng ca—Đấng mang lễ vật (havyavāha), quyền năng cư ngụ rộng khắp. Giữa loài người, Ngài là bậc thiện xảo nhất trong công việc tế tự.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । त्वा॒ । गीः॒ऽभिः । उ॒रु॒ऽक्षयाः॑ । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् । सम् । ई॒धि॒रे॒ । यजि॑ष्ठम् । मानु॑षे । जने॑ ॥तम् । त्वा । गीःभिः । उरुक्षयाः । हव्यवाहम् । सम् । ईधिरे । यजिष्ठम् । मानुषे । जने ॥tam | tvā | gīḥ-bhiḥ | uru-kṣayāḥ | havya-vāham | sam | īdhire | yajiṣṭham | mānuṣe | jane
Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीर्भिःwith hymns/utterances
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) ‘स्तुति/वाक्’
उरुक्षयाwide-dwelling, far-abiding
उरुक्षया:
कर्म
TypeAdjective
Rootउरुक्षय (विशेषण-प्रातिपदिक; उरु ‘विस्तीर्ण’ + क्षय ‘आवास/निवास’)
हव्यवाहम्the oblation-bearer (Agni)
हव्यवाहम्:
कर्म
TypeNoun (epithet)
Rootहव्यवाह (प्रातिपदिक; हव्य ‘हविः’ + वाह ‘वह्-धातु से ‘वहनेवाला’)
समिधिरेthey have kindled (him)
समिधिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम्-इध् (धातु: इध् ‘दीप्तौ/प्रज्वलने’)
यजिष्ठम्most worthy of worship
यजिष्ठम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootयजिष्ठ (यज्-धातु से श्रेष्ठार्थक अतिशय/तमप्-प्रत्यय; ‘सबसे अधिक यजनीय/पूजनीय’)
मानुषेamong/within the human
मानुषे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootमानुष (विशेषण-प्रातिपदिक) ‘मनुष्यसम्बन्धी’
जनेfolk, people
जने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजन (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक) ‘जन/लोग’