HomeRig VedaMandala 10Sukta 108Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 10.108

Rishi: Saramā / concluding voice of the dialogue
Devata: Bṛhaspati (finder), Soma (supporting power), Ṛta (principle), with Indra implied
Chandas: Triṣṭubh (probable)

दूरमित पणयो वरीय उद्गावो यन्तु मिनतीॠतेन । बृहस्पतिर्या अविन्दन्निगूळ्हाः सोमो ग्रावाण ऋषयश्च विप्राः ॥

दू॒रमि॑त पणयो॒ वरी॑य॒ उद्गावो॑ यन्तु मिन॒तीॠ॒तेन॑ । बृह॒स्पति॒र्या अवि॑न्द॒न्निगू॑ळ्हा॒: सोमो॒ ग्रावा॑ण॒ ऋष॑यश्च॒ विप्रा॑: ॥

dū́ram ít paṇayo varī́ya úd gā́vo yantu minatī́r ṛ́tena | bṛ́haspátir yā́ avindán nigū́ḷhāḥ sómo grā́vāṇa ṛ́ṣayaś ca víprāḥ ||

Hỡi Pani, hãy đi xa thật—xa hơn nữa! Nguyện các tia sáng tiến ra, phá vỡ bằng ṛta, Chân lý–Trật tự. Những gì Bṛhaspati đã tìm thấy khi còn bị che giấu—Soma, các đá ép (grāvan), và các ṛṣi, những vipra, bậc tư duy rực sáng—đều đứng cùng với sự phát hiện ấy.

दू॒रम् । इ॒त॒ । प॒ण॒यः॒ । वरी॑यः । उत् । गावः॑ । य॒न्तु॒ । मि॒न॒तीः । ऋ॒तेन॑ । बृह॒स्पतिः॑ । याः । अवि॑न्दत् । निऽगू॑ळ्हाः । सोमः॑ । ग्रावा॑नः । ऋष॑यः । च॒ । विप्राः॑ ॥दूरम् । इत । पणयः । वरीयः । उत् । गावः । यन्तु । मिनतीः । ऋतेन । बृहस्पतिः । याः । अविन्दत् । निगूळ्हाः । सोमः । ग्रावानः । ऋषयः । च । विप्राः ॥dūram | ita | paṇayaḥ | varīyaḥ | ut | gāvaḥ | yantu | minatīḥ | ṛtena | bṛhaspatiḥ | yāḥ | avindat | ni-gūḷhāḥ | somaḥ | grāvānaḥ | ṛṣayaḥ | ca | viprāḥ

दूरम्far, at a distance
दूरम्:
Adhikaraṇa (देश/परिमाण-विशेषण)
TypeAdverb (indeclinable use of adjective)
Rootदूर (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable particle
Rootइत् (निपात) < इति/इद्-प्रयोग
पणयःthe Paṇis (niggardly demons/robbers)
पणयः:
Kartā
TypeNoun
Rootपणि (प्रातिपदिक)
वरीयःmore widely, farther (still)
वरीयः:
Adhikaraṇa (परिमाण-विशेषण)
TypeAdjective (comparative)
Rootवरि/वर (प्रातिपदिक); वरीयस् (तुलनात्मक)
उत्up, out, forth
उत्:
TypePreverb/indeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
गावःcows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
यन्तुlet (them) go
यन्तु:
TypeVerb
Rootया (धातु)
मिनतीःdiminishing/overcoming (them), harming
मिनतीः:
Kartā (गावः के विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (present active)
Rootमि/मिन् (धातु: ‘to diminish, injure’)
ऋतेनby ṛta (truth/cosmic order)
ऋतेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Kartā
TypeNoun (proper/theonym)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
याःwhich (cows)
याः:
Karma (अविन्दन् इत्यस्य)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अविन्दन्(they) found
अविन्दन्:
TypeVerb
Rootविद् (धातु: ‘to find’)
निगूळ्हाःhidden, concealed
निगूळ्हाः:
Karma (अविन्दन् इत्यस्य; ‘hidden’ इति विशेषण)
TypePast participle (PPP)
Rootनि-गूह् (धातु) → निगूळ्ह (कृदन्त)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
ग्रावाणःpressing-stones
ग्रावाणः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
ऋषयःseers
ऋषयः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
and
:
TypeConjunction
Rootच (अव्यय)
विप्राःinspired poets/priests
विप्राः:
Kartā (समुच्चित)
TypeNoun/Adjective (as noun)
Rootविप्र (प्रातिपदिक)