Rig Veda 1.53.8: Mandala 1, Sukta 53, Mantra 8

Sukta 1.53

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं करञ्जमुत पर्णयं वधीस्तेजिष्ठयातिथिग्वस्य वर्तनी । त्वं शता वङ्गृदस्याभिनत्पुरोऽनानुदः परिषूता ऋजिश्वना ॥

Transliteration

tváṃ karañjám utá parṇáyaṃ vadhīs téjiṣṭhayā atithi-gvásya vartanī́ | tváṃ śatá varṅgṛ́dasya abhinát púro 'nānudáḥ párisūtā ṛ́jiśvanā ||

Translation

Ngài đã hạ Karañja và cả Parṇaya bằng sức mạnh sắc bén nhất, mở lối cho Atithigva. Ngài đập tan một trăm thành lũy của Varṅgṛda; bị Ṛjiśvan xua đuổi và vây bủa, chúng bị dồn ép tứ phía—nên sức chống cự không thể đẩy lùi bước tiến của ánh sáng.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• करञ्जम्: Karañja (a foe/person)
• करञ्जम्: कर्म
• Type: Noun (proper/name)
• Root: करञ्ज (प्रातिपदिक)

• उत: and, also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• पर्णयम्: Parṇaya (a foe/person)
• पर्णयम्: कर्म
• Type: Noun (proper/name)
• Root: पर्णय (प्रातिपदिक)

• वधीः: thou didst slay
• वधीः: —
• Type: Verb
• Root: वध्

• तेजिष्ठया: with the most vehement (force)
• तेजिष्ठया: करण
• Type: Adjective
• Root: तेजिष्ठ (तेजस्-तमा/इष्ठ-प्रत्यय; प्रातिपदिक)

• अतिथिग्वस्य: of Atithigva
• अतिथिग्वस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (proper/tribal name)
• Root: अतिथिग्व (प्रातिपदिक; जन/ऋषि-नाम)

• वर्तनी: path, course
• वर्तनी: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्तनी (प्रातिपदिक)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शता: a hundred
• शता: कर्म
• Type: Numeral/Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• वङ्गृदस्य: of Vaṅgṛda
• वङ्गृदस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (proper/name)
• Root: वङ्गृद (प्रातिपदिक; शत्रु/जन-नाम)

• अभिनत्: he/it smote down, bent down
• अभिनत्: —
• Type: Verb
• Root: नद्/नत्? (√नद्/√नत्; here as √नद्/√नत् in sense ‘to press/bend down’; Vedic usage)

• पुरः: fortresses
• पुरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुर्/पुर (प्रातिपदिक)

• अनानुदः: the unrepulsed / irresistible
• अनानुदः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अन-आ-नुद (नुद्-धातु से कृत/विशेषण; प्रातिपदिक)

• परिषूताः: encircled/pressed round
• परिषूताः: कर्म-विशेषण
• Type: Participle
• Root: परि-√सू (सू/सव् ‘to press/impel’; past passive participle)

• ऋजिश्वना: by/with Ṛjiśvan (Indra as ‘straight/bright one’)
• ऋजिश्वना: करण/सहकार
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: ऋजिश्वन् (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण)