Rig Veda 1.151.6 — Mandala 1, Sukta 151, Mantra 6

Sukta 1.151

Rishi: Māmateya (traditionally: the Māmateya seer-line; associated with this section)

Devata: Mitra-Varuṇa (dual)

Chandas: Jagatī (probable for RV 1.151; verse length and cadence consistent with Jagatī)

Samhita Patha (Devanagari)

आ वामृताय केशिनीरनूषत मित्र यत्र वरुण गातुमर्चथः । अव त्मना सृजतं पिन्वतं धियो युवं विप्रस्य मन्मनामिरज्यथः ॥

Transliteration

ā́ vām ṛtā́ya keśinī́r anūṣata mitra yátra váruṇa gātúm árcathaḥ | áva tmanā́ sṛjátaṃ pínvataṃ dhíyo yuváṃ víprasya mánmanām irajyathaḥ ||

Translation

Hướng về các ngài, vì ṛta (Luật của Chân thật), những quyền năng cảm hứng bờm sáng đã cất lời tụng ca, hỡi Mitra—nơi đó, hỡi Varuṇa, các ngài tán dương con đường. Bằng chính tự thể của các ngài, hãy giải phóng và làm sung mãn những tư tưởng của chúng ta; hai ngài hoan hỷ trong những cấu tạo nội tâm của trí (manman) nơi vị hiền triết được linh hứng.

Word by Word

• आ: hither, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) अथवा आ (अव्यय)

• वाम्: you two (to/for you two; of you two)
• वाम्: कर्म (आह्वान/प्राप्ति-लक्ष्य) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• ऋताय: for ṛta (cosmic order/truth)
• ऋताय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• केशिनीः: the long-haired (fem.) ones
• केशिनीः: कर्ता
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: केशिन् (प्रातिपदिक)

• अनूषत: praised, uttered (hymns)
• अनूषत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → अनूष् (वैदिक परोक्ष/आर्ष रूप ‘स्तु/वच्’ अर्थे)

• मित्र: O Mitra
• मित्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• गातुम्: path, passage, way
• गातुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गा- (धातु ‘गम्/गा’ गतौ) → गातु (प्रातिपदिक)

• अर्चथः: you two praise
• अर्चथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)

• अव: down; forth; away (intensifier with verbs)
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• त्मना: by (your) self, with your own power
• त्मना: करण
• Type: Noun
• Root: त्मन् (प्रातिपदिक)

• सृजतम्: release, let flow
• सृजतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)

• पिन्वतम्: make swell, strengthen
• पिन्वतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पिव्/पिन्व् (धातु ‘पिन्वति’ प्रीणने/वर्धने)

• धियः: thoughts, insights, prayers
• धियः: कर्म
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• विप्रस्य: of the inspired poet/seer
• विप्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• मन्मनाम्: intentions, hymns/mental formulations
• मन्मनाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मन्मन् (प्रातिपदिक)

• इरज्यथः: you two set in motion / take delight in / impel
• इरज्यथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इरज्य् (धातु; वैदिक ‘प्रेरणे/उत्साहे/आनन्दे’)