Rig Veda 1.116.21 — Mandala 1, Sukta 116, Mantra 21

Sukta 1.116

Rishi: Dīrghatamas Āucathya

Devata: Aśvinau (Nāsatyā) with Indra as supporting power (indra-vantā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

एकस्या वस्तोरावतं रणाय वशमश्विना सनये सहस्रा । निरहतं दुच्छुना इन्द्रवन्ता पृथुश्रवसो वृषणावरातीः ॥

Transliteration

ékasyā vástor ā́vataṁ ráṇāya váśam aśvinā sanáye sahásrā | nír ahataṁ ducchúnā índravantā pṛthúśravasaḥ vṛṣaṇāv arā́tīḥ ||

Translation

Trong một bình minh duy nhất, các ngài đem Vaśa đến cho thắng lợi nơi chiến trận, hỡi đôi Aśvin, để đạt được của cải ngàn phần. Xua tan tai ách dữ và khổ nạn, với sức mạnh của Indra kề bên, hỡi hai đấng hùng mãnh, các ngài đã gạt bỏ những thế lực thù địch và sự xâm hại khỏi Pṛthuśravas.

Word by Word

• एकस्याः: of one (woman)
• एकस्याः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• वस्तोः: of the dwelling / of the night
• वस्तोः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वस्तु/वस्तु- (प्रातिपदिक; ‘dwelling, house; night’)

• आवतम्: help, aid
• आवतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अव (धातु) → अवत (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘help, protection’)

• रणाय: for battle
• रणाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)

• वशम्: control, mastery
• वशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वश (प्रातिपदिक ‘will, control; power’)

• अश्विना: O Aśvins
• अश्विना: सम्बोधन
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• सनये: for winning, for gain
• सनये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सनि (प्रातिपदिक ‘gain, winning’) / √सन् ‘to win, obtain’

• सहस्रा: thousands
• सहस्रा: कर्म
• Type: Noun/Adjective (numeral)
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• निः: out, forth
• निः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: निः (उपसर्ग/अव्यय)

• अहतम्: you two struck down / removed
• अहतम्: क्रिया
• Type: Verb (participial predicate)
• Root: √हन् (धातु) with preverb नि- → नि-हन्; past passive participle ‘हत’

• दुच्छुनाः: misfortunes, evil afflictions
• दुच्छुनाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुच्छुना (प्रातिपदिक; ‘ill-omen, misfortune, evil condition’)

• इन्द्रवन्ता: having Indra (as ally), Indra-possessing
• इन्द्रवन्ता: विशेषण (कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: इन्द्र-वन्त (बहुव्रीहि/तद्धित ‘having Indra’)

• पृथुश्रवसोः: of Pṛthuśravas
• पृथुश्रवसोः: सम्बन्ध
• Type: Proper Noun (patronymic/epithet)
• Root: पृथु-श्रवस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय; name/epithet)

• वृषणौ: you two vigorous ones
• वृषणौ: कर्तृ/सम्बोधन (contextual)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक ‘bull; vigorous one’)

• अरातीः: hostilities, harms (enemy-attacks)
• अरातीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अराति (प्रातिपदिक ‘harm, hostility; enemy’)