Rig Veda 1.116.16 — Mandala 1, Sukta 116, Mantra 16

Sukta 1.116

Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

शतं मेषान्वृक्ये चक्षदानमृज्राश्वं तं पितान्धं चकार । तस्मा अक्षी नासत्या विचक्ष आधत्तं दस्रा भिषजावनर्वन् ॥

Transliteration

śatáṃ meṣā́n vṛ́kye cakṣadā́nam ṛjrā́śvaṃ táṃ pitā́ndhaṃ cakāra | tásmā akṣī́ nāsatyā vi-cákṣe ā́dhattam dasrā bhiṣajāv anarván ||

Translation

Ṛjrāśva, người đã dâng một trăm con cừu cho sói cái, bị cha mình làm cho mù. Với người ấy, hỡi Nāsatyas, các ngài đặt vào đôi mắt thấy biết trong sáng—hỡi những lương y kỳ diệu, không sai lạc—đem ánh sáng của sự phân minh trở lại.

Word by Word

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• मे: of me / my
• मे: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• मेषान्: rams
• मेषान्: Karma
• Type: Noun
• Root: मेष (प्रातिपदिक)

• वृक्ये: in/at the she-wolf (i.e., in the wolf’s keeping / in the she-wolf’s place)
• वृक्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वृकी (प्रातिपदिक)

• चक्षदानम्: giving sight / bestowing vision
• चक्षदानम्: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective/Participle
• Root: चक्ष् (धातु) + दा (धातु) → चक्षद्-दान (कृदन्त-समास)

• ऋज्राश्वम्: Ṛjrāśva (name of a man)
• ऋज्राश्वम्: Karma
• Type: Proper Noun
• Root: ऋज्राश्व (प्रातिपदिक; नाम)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• पिता: the father
• पिता: Kartā
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• अन्धम्: blind
• अन्धम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)

• चकार: made / rendered
• चकार: Kriyā
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अक्षी: two eyes
• अक्षी: Karma
• Type: Noun
• Root: अक्षि (प्रातिपदिक)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: Sambodhana
• Type: Proper Noun
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• विचक्ष: see clearly / look forth
• विचक्ष: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वि-चक्ष् (धातु)

• आधत्तम्: you two placed / you two put on
• आधत्तम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: आ-धा (धातु)

• दस्रा: O wondrous/skillful ones
• दस्रा: Sambodhana
• Type: Adjective (epithet)
• Root: दस्र (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• भिषजौ: the two physicians
• भिषजौ: Kartā
• Type: Noun
• Root: भिषज् (प्रातिपदिक)

• अनर्वन्: O faultless/unyoking (unfailing) ones
• अनर्वन्: Sambodhana
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अनर्वन् (प्रातिपदिक; विशेषण)