Shloka 25

सप्तनवतितमः सर्गः (Yuddha Kāṇḍa 97): Sugrīva’s Onslaught and the Fall of Virūpākṣa

Devanagari script

स तदा स हसोत्पत्यराक्षसस्यमहाहवे ।मुष्टिंसन्वर्त्यवेगेनपातयामासवक्षसि ।।।।

Transliteration

sa tadā sahasotpatya rākṣasasya mahāhave | muṣṭiṃ saṃvartya vegena pātayāmāsa vakṣasi ||

Translation

Rồi ngay trong trận đại chiến ấy, chàng lập tức bật dậy, nắm chặt tay, dồn sức lao nhanh và giáng một cú đấm vào ngực La-sát.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• तदा: then
• तदा: अधिकरण (Adhikarana/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• सहसा: suddenly
• सहसा: क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (manner adverb)

• उत्पत्य: having leapt up
• उत्पत्य: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-√पत् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: पत् (to fall/fly) उपसर्ग: उत्

• राक्षसस्य: of the rakshasa
• राक्षसस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• महाहवे: in the great battle
• महाहवे: अधिकरण (Adhikarana/Location)
• Type: Noun
• Root: महाहव (प्रातिपदिक: महा+आहव)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समास: तत्पुरुष (विशेषण-विशेष्यभावः)

• मुष्टिम्: fist
• मुष्टिम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• संवर्त्य: having whirled/turned
• संवर्त्य: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-√वृत् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातु: वृत् (to turn/roll) उपसर्ग: सम्

• वेगेन: with force
• वेगेन: करण (Karana/Instrument; manner)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• पातयामास: struck/caused to fall
• पातयामास: क्रिया (main verb)
• Type: Verb
• Root: √पत् (धातु)
• Form: णिच्-प्रयोजक (causative) + लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• वक्षसि: on the chest
• वक्षसि: अधिकरण (Adhikarana/Location)
• Type: Noun
• Root: वक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

Context

Then in that great war, Sugriva getting up at once whirling his fist, hit (Virupaksha) him on the chest.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Virūpākṣa
• Rākṣasa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Righteous leadership in war includes rising again after a setback and protecting one’s side through decisive action against aggressors.

What is the narrative situation?

Sugrīva recovers immediately after being struck and counters by punching Virūpākṣa in the chest.

Which character virtue is emphasized?

Utsāha (indomitable energy) and dhairya (fortitude) in the face of injury.