Valmiki Ramayana 6.91.75 — Yuddha Kanda, Sarga 91, Shloka 75

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

Devanagari script

तद्राक्षसतनूजस्यभिन्नस्कन्धंशिरोमहत् ।तपनीयनिभंभूमौददृशेरुधिरोक्षितम् ।।।।

Transliteration

tad rākṣasatanūjasya bhinnaskandhaṃ śiro mahat |

tapanīyanibhaṃ bhūmau dadṛśe rudhirokṣitam ||

Translation

Cái đầu to lớn của hoàng tử dòng dõi Rakshasa, với chiếc cổ bị cắt đứt, được nhìn thấy trên mặt đất—tắm trong máu nhưng vẫn lấp lánh như vàng.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (that)

• राक्षसतनूजस्य: of the rakshasa's son
• राक्षसतनूजस्य: Sambandha (सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: राक्षस + तनूज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (genitive), एकवचन; तत्पुरुषः (राक्षसस्य तनूजः)

• भिन्नस्कन्धम्: with the neck/shoulder broken
• भिन्नस्कन्धम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; कर्मधारयः (भिन्नः स्कन्धः यस्य)

• शिरः: head
• शिरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (nominative), एकवचन

• महत्: great/huge
• महत्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• तपनीयनिभम्: gold-like
• तपनीयनिभम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तपनीय + निभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुषः (तपनीयस्य निभः = like gold)

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (locative), एकवचन

• ददृशे: was seen
• ददृशे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रायः अर्थः (was seen/appeared)

• रुधिरोक्षितम्: sprinkled with blood
• रुधिरोक्षितम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रुधिर + उक्षित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) 'उक्ष्' धातोः; तत्पुरुषः (रुधिरेण उक्षितम्)

Context

Trunk broken off, the huge head of Indrajith bathed in blood was seen on the earth shining like gold.

Characters & Entities

• Indrajit (rākṣasatanūja)
• Ground (bhūmi)
• Blood (rudhira)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse reflects karmic consequence within dharmic narrative: even the splendid and powerful, when aligned against righteousness, meet a definitive end.

What is the narrative situation?

After the strike, the aftermath is described visually: Indrajit’s severed head lies on the ground, bloodied yet shining.

Which character virtue is emphasized?

Implicitly, the steadfast pursuit of justice by the dharmic side—resulting in the fall of a major aggressor.