Shloka 28

न्यग्रोध

प्रवेश-निवारणम् (Preventing Indrajit’s Banyan-Tree Rite) / Indrajit Confronts Vibhishana

Devanagari script

अद्यतेव्यसनंप्राप्तंकिंमांत्वामिहवक्ष्यसि ।प्रवेष्टुं न त्वयाशक्यंन्यग्रोधंराक्षसाधम ।।6.87.28।।

Transliteration

adya te vyasanaṃ prāptaṃ kiṃ māṃ tvām iha vakṣyasi | praveṣṭuṃ na tvayā śakyaṃ nyagrodhaṃ rākṣasādhama || 6.87.28 ||

Translation

Hôm nay tai ương đã giáng xuống ngươi—ngươi còn nói gì với ta ở đây? Ngươi không thể nào vào được cây đa, hỡi kẻ hèn nhất trong loài rākṣasa.

Word by Word

• अद्य: today
• अद्य: कालाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• ते: to you
• ते: सम्प्रदान (dative)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; ‘to you/for you’

• व्यसनम्: misfortune
• व्यसनम्: कर्ता/विषय
• Type: Noun
• Root: व्यसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘calamity/misfortune’

• प्राप्तम्: has come
• प्राप्तम्: विधेय (predicate participle)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has come/has been obtained’ (agrees with व्यसनम्)

• किम्: what/why
• किम्: प्रश्न
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative particle)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘me’

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (object of speaking about/at)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘you’

• इह: here
• इह: देशाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• वक्ष्यसि: you will say
• वक्ष्यसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; ‘you will say’

• प्रवेष्टुम्: to enter
• प्रवेष्टुम्: प्रयोजन (purpose)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्यय (infinitive), ‘to enter’

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय

• त्वया: by you
• त्वया: कर्ता (agent with शक्य)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by you’

• शक्यम्: possible
• शक्यम्: विधेय (predicate)
• Type: Adjective
• Root: शक्य (प्रातिपदिक; from शक्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषणम्—‘possible’ (impersonal construction)

• न्यग्रोधम्: banyan tree
• न्यग्रोधम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: न्यग्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘banyan tree’ (object of entering)

• राक्षसाधम: O worst Rakshasa
• राक्षसाधम: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: राक्षस + अधम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; ‘O lowest of Rakshasas’

Context

"Thereafter he becomes invisible for all beings and kills his enemies with the best of arrows and binds them."

Characters & Entities

• Vibhīṣaṇa
• Indrajit
• Nyagrodha (banyan tree)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

When adharma seeks power through occult advantage, dharma aims to block it; righteous resistance prevents the consolidation of unjust शक्ति (power).

What is the narrative situation?

Vibhīṣaṇa declares that Indrajit’s plan connected to the nyagrodha will fail—he will not reach the ritual refuge/goal.

Which character virtue is emphasized?

Moral confidence grounded in truth—Vibhīṣaṇa speaks as one aligned with dharma and therefore certain about adharma’s collapse.