Shloka 23

इन्द्रजितो यज्ञानुष्ठानं अन्तर्धानं च

Indrajit’s Rite and the Invisible Assault

Devanagari script

तौतस्यशरवेगेनपरीतौरामलक्ष्मणौ ।धनुषीसशरेकृत्वादिव्यमस्त्रंप्रचक्रतुः ।।।।

Transliteration

tau tasya śara-vegena parītau rāma-lakṣmaṇau | dhanuṣī sa-śare kṛtvā divyam astraṃ pracakratuḥ || 6.80.23 ||

Translation

Bị bao phủ bởi sức lao của mưa tên ấy, Rāma và Lakṣmaṇa liền giương cung, lắp tên, và đáp lại bằng cách vận khởi một thần khí divya rực rỡ.

Word by Word

• तौ: those two
• तौ: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; सर्वनाम

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Sambandha)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन

• शरवेगेन: by the force of arrows
• शरवेगेन: करण (Karaṇa)
• Type: Noun
• Root: शर + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (speed/force of arrows)

• परीतौ: covered/surrounded
• परीतौ: कर्ता (Kartā)
• Type: Adjective
• Root: परि-इ (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण (covered/surrounded)

• रामलक्ष्मणौ: Rama and Lakshmana
• रामलक्ष्मणौ: कर्ता (Kartā)
• Type: Noun
• Root: राम + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः

• धनुषी: two bows
• धनुषी: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• सशरे: with arrows
• सशरे: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: स-शर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; सहार्थे तत्पुरुषः (with arrows)

• कृत्वा: having made/ready
• कृत्वा: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), पूर्वकाल (having made/arranged)

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: कर्म (Karma)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of अस्त्रम्)

• अस्त्रम्: weapon (missile)
• अस्त्रम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रचक्रतुः: they employed/set in motion
• प्रचक्रतुः: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: प्र-चक्र्/कृ (धातु; idiom: to set in motion/perform)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, द्विवचन; परस्मैपद

Context

Covered by the speed of the arrows released on them, both Rama and Lakshmana wielding their bows and arrows discharged wonderful arrows and exhibited their power.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Indrajit (implied by 'his arrows')
• Bows

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is resilient duty: even when overwhelmed, the righteous warrior responds with disciplined skill rather than panic, keeping purpose and control.

What is the narrative situation?

Rāma and Lakṣmaṇa, pressed by Indrajit’s arrow-volley, prepare and deploy a powerful divine weapon to counter him.

Which character virtue is emphasized?

Śaurya (valor) joined with kauśala (mastery of weapons) and steadiness under pressure.