Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 73, Shloka 59

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

Devanagari script

ततोज्वलनसङ्काशैश्शरैर्वानरयूथपाः ।ताडिताश्शक्रजिद्बाणैःप्रफुल्लाइवकिंशुकाः ।।।।

Transliteration

tato jvalanasaṅkāśaiḥ śarair vānarayūthapāḥ |

tāḍitāḥ śakrajidbāṇaiḥ praphullā iva kiṃśukāḥ ||

Translation

Rồi các thủ lĩnh bầy Khỉ, bị những mũi tên của Indrajit rực như lửa đánh trúng, trông như những cây kiṃśuka đang nở rộ.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: क्रियाविशेषणम् (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb)

• ज्वलन-सङ्काशैः: fire-like
• ज्वलन-सङ्काशैः: विशेषणम् (Adjectival to Karaṇa)
• Type: Adjective
• Root: ज्वलन (प्रातिपदिक) + सङ्काश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.); विशेषणम् (of शरैः)

• शरैः: by arrows
• शरैः: करणम् (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.)

• वानर-यूथपाः: Vanara troop-leaders
• वानर-यूथपाः: कर्मणि कर्तृवत्/अनुभोक्ता (Patient/affected subjects)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + यूथप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Nominative plural, masc.)

• ताडिताः: struck
• ताडिताः: विशेषणम् (Predicate adjective of vānarayūthapāḥ)
• Type: Adjective
• Root: ताड् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Nom. pl. masc.); कर्मणि (passive sense)

• शक्रजित्-बाणैः: by Indrajit’s arrows
• शक्रजित्-बाणैः: करणम् (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शक्रजित् (प्रातिपदिक) + बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-बहुवचनम् (Instrumental plural, masc.)

• प्रफुल्लाः: in full bloom
• प्रफुल्लाः: विशेषणम् (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: प्रफुल्ल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Nom. pl. masc.); उपमान-विशेषणार्थे (as in simile)

• इव: like
• इव: उपमा-सूचक (Simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्ययम् (simile particle)

• किंशुकाः: kimsuka trees
• किंशुकाः: उपमानम् (Upamāna)
• Type: Noun
• Root: किंशुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-बहुवचनम् (Nominative plural, masc.); उपमानम् (standard of comparison)

Context

Struck by Indrajith's arrows, the (bodies of) Vanara troops were glowing like Kimsuka trees (red in colour) bearing flowers.

Characters & Entities

• Indrajit (Śakrajit)
• Vanara troop-leaders (yūthapāḥ)
• Kiṃśuka tree

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse uses beauty-imagery to depict suffering, reminding that dharma requires seeing beyond spectacle to the real cost of violence.

What is the narrative situation?

Vanara commanders are hit by fiery-looking arrows, and the battlefield takes on a vivid, red-flowering appearance.

Which character virtue is emphasized?

The troop-leaders’ prominence and willingness to stand at the front is implied, even as they are wounded.