Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 73, Shloka 47

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

Devanagari script

सप्तभिस्तुमहावीर्योमैन्दंमर्मविदारणैः ।पञ्चभिर्विशिखैश्चैवगजंविव्याथसंयुगे ।।।।

Transliteration

saptabhis tu mahāvīryo maindaṁ marma-vidāraṇaiḥ |

pañcabhir viśikhaiś caiva gajaṁ vivyātha saṁyuge ||

Translation

Vị anh hùng vĩ đại đó đã làm Mainda bị thương bằng bảy mũi tên xé toạc các huyệt đạo, và trong cùng trận chiến đó, hắn cũng bắn Gaja bằng năm mũi tên.

Word by Word

• सप्तभिः: with seven
• सप्तभिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: sapta (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्; ‘with seven’ (elliptic with arrows)

• तु: and/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: निपातः

• महावीर्यः: of great prowess
• महावीर्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + vīrya (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; qualifying the (implied) subject ‘saḥ’ (Indrajit)

• मैन्दम्: Mainda
• मैन्दम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: mainda (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्

• मर्मविदारणैः: with vital-part-rending (arrows)
• मर्मविदारणैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: marma (प्रातिपदिक) + vidāraṇa (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (marmāṇi vidārayanti iti); पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्; qualifying (elliptic) ‘śaraiḥ’

• पञ्चभिः: with five
• पञ्चभिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: pañca (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (करण), बहुवचनम्; ‘with five’

• विशिखैः: with arrows
• विशिखैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: viśikha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (करण), बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• एव: also/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्ययम्

• गजम्: Gaja
• गजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: gaja (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्

• विव्याथ: wounded
• विव्याथ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi-√vyath (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• संयुगे: in battle
• संयुगे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: saṃyuga (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (अधिकरण), एकवचनम्

Context

Indrajith, the eminent hero, hurt Mainda in private parts and even afflicted Gaja with five spades in the battle.

Characters & Entities

• Mainda
• Gaja
• Indrajit (implied as the attacker)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse warns how knowledge of ‘marmas’ (vital points) can be used destructively; dharma requires restraint and right intent in the use of skill.

What is the narrative situation?

Indrajit systematically wounds Mainda and Gaja, key Vānara fighters.

Which character virtue is emphasized?

Lethal expertise and battlefield dominance, contrasted implicitly with the righteous cause of Rāma’s allies.