Shloka 136

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

क्रोधरक्तेक्षणोवीरोनिर्दहन्निवचक्षुषा ।।6.67.135।।राघवोराक्षसंरोषाभिदुद्राववेगितः ।यूथपान्हर्षयन्सर्वान्कुम्भकर्णभयार्दितान् ।।6.67.136।।

Transliteration

krodharakteṣaṇo vīro nirdahann iva cakṣuṣā | rāghavo rākṣasaṁ roṣābhidudrāva vegitaḥ | yūthapān harṣayan sarvān kumbhakarṇabhayārditān ||

Translation

Rāghava, mắt đỏ rực vì phẫn nộ, như thiêu đốt bằng ánh nhìn, liền lao vút đến tên La-sát; nhờ vậy, các thủ lĩnh Vānara đang kinh hãi trước Kumbhakarṇa đều được khích lệ, lòng dạ phấn chấn trở lại.

Word by Word

• saḥ: he
• saḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• cāpam: bow
• cāpam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: cāpa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• ādāya: having taken
• ādāya: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: ā + √dā (धातु) + ktvā (कृत्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• bhujaṅga-kalpam: serpent-like
• bhujaṅga-kalpam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: bhujaṅga (प्रातिपदिक) + kalpa (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (उपमान-तत्पुरुषः: bhujaṅgasya kalpam = like a serpent); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (cāpam)

• dṛḍha-jyam: having a firm bowstring
• dṛḍha-jyam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: dṛḍha (प्रातिपदिक) + jyā (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समासः (yasya jyā dṛḍhā); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (cāpam)

• ugram: fierce
• ugram: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ugra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (cāpam)

• tapanīya-citram: beautiful with gold
• tapanīya-citram: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: tapanīya (प्रातिपदिक) + citra (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (tapanīyaṃ citram = golden and splendid); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (cāpam)

• harīn: the monkeys
• harīn: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: hari (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• samāśvāsya: having reassured
• samāśvāsya: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: sam-ā + √śvas (धातु) + ṇic (causative) + ktvā (कृत्)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund, causative: having reassured)

• samutpapāta: sprang forward
• samutpapāta: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sam-ut + √pat (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• rāmaḥ: Rama
• rāmaḥ: Karta (कर्ता/apposition)
• Type: Noun
• Root: rāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• nibaddha-uttama-tūṇa-bāṇaḥ: with excellent quiver and arrows fastened
• nibaddha-uttama-tūṇa-bāṇaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: nibaddha (प्रातिपदिक; ni + √bandh + kta) + uttama (प्रातिपदिक) + tūṇa (प्रातिपदिक) + bāṇa (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समासः (yasya uttama-tūṇa-bāṇāḥ nibaddhāḥ); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (rāmaḥ)

Context

Raghava's eyes turned red with anger, went quickly in anger as monkeys and troop leaders oppressed by Kumbhakarna were rejoiced.

Characters & Entities

• Rama (Raghava)
• Rakshasa
• Kumbhakarna

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The repetition underscores a Dharmic ideal: leadership is measured by the ability to confront evil and steady the community’s courage.

What is the narrative situation?

A repeated narration emphasizing Rama’s swift advance and his encouragement of the frightened Vanara commanders during Kumbhakarna’s assault.

Which character virtue is emphasized?

Moral bravery that becomes contagious—Rama’s fearlessness restores collective strength.