Shloka 64

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

अथाऽश्वास्यमहातेजारावणोवाक्यमब्रवीत् ।।6.59.64।।साधुवानर वीर्येणश्लाघनीयोऽसिमेरिपुः ।

Transliteration

athāśvāsya mahātejā rāvaṇo vākyam abravīt | sādhu vānara vīryeṇa ślāghanīyo 'si me ripuḥ ||6.59.64||

Translation

Rồi Rāvaṇa oai lực vô song, lấy lại hơi thở, cất lời: “Lành thay, hỡi Vānara! Nhờ dũng lực của ngươi, ngươi thật đáng được tán dương—dẫu ngươi là kẻ thù của ta.”

Word by Word

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध (sequencer)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (discourse particle)

• आश्वास्य: having regained composure
• आश्वास्य: पूर्वकालक्रिया (prior action)
• Type: Verb
• Root: आ + श्वस् (धातु) + णिच् (causative) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यबन्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (absolutive in -ya); ‘having consoled/collected himself’

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रावणः: Ravana
• रावणः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाक्यम्: words, a statement
• वाक्यम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• साधु: well done
• साधु: सम्बोधन/भाव (exclamation)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय)
• Form: प्रशंसावाचक अव्यय (interjection/adverb)

• वानर: O Vanara
• वानर: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन

• वीर्येण: by (your) valor
• वीर्येण: करण/हेतु (means/cause)
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; हेतौ/करणे

• श्लाघनीयः: praiseworthy
• श्लाघनीयः: विधेयविशेषण (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: श्लाघनीय (प्रातिपदिक; श्लाघ् धातु से)
• Form: णीयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/adjective of fitness); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• असि: you are
• असि: क्रिया (copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (genitive/possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी, एकवचन

• रिपुः: enemy
• रिपुः: विधेय (predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

And thereafter, thus spoke extremely energetic Ravana recovering from breath, "Well done vanara. You are courageous and praiseworthy, my enemy!"

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Hanumān (addressed as Vānara)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Even amid enmity, truth (satya) about another’s merit can be acknowledged. The verse models a limited warrior-ethic: recognizing valor without abandoning one’s side.

What is the narrative situation?

After being struck and shaken, Rāvaṇa steadies himself and verbally commends Hanumān’s prowess.

Which character virtue is emphasized?

Satya in appraisal (truthful recognition) and a form of martial decorum—praising strength even in an opponent.