Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 47, Shloka 16

पुष्पकविमानेन सीताया युद्धभूमिदर्शनम्

Sita Shown the Battlefield in the Pushpaka

Devanagari script

रावणोऽकारयल्लङ्कांपताकाध्वजमालिनीम् ।।6.47.15।।प्राघोषयतहृष्टश्चलङ्कायांराक्षसेश्वरः ।राघवोलक्ष्मणश्चैवहताविन्द्रजितारणे ।।6.47.16।।

Transliteration

rāvaṇo 'kārayal laṅkāṃ patākādhvajamālinīm | prāghoṣayata hṛṣṭaś ca laṅkāyāṃ rākṣaseśvaraḥ | rāghavo lakṣmaṇaś caiva hatāv indrajitā raṇe ||

Translation

Lại nữa, Rāvaṇa hớn hở sai trang hoàng Laṅkā bằng cờ phướn và kỳ hiệu, và truyền rao trong thành rằng Indrajit đã giết Rāma cùng Lakṣmaṇa trong trận chiến.

Word by Word

• विमानेन: by/with the aerial car
• विमानेन: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• अपि: also/even
• अपि: वाक्यालङ्कार
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अप्यर्थ (also/even)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: गम् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund), 'having gone'

• तु: then/indeed
• तु: वाक्यालङ्कार
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; पदपूरण/विरोधार्थक

• सीता: Sita
• सीता: कर्ता
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• त्रिजटया: with Trijata
• त्रिजटया: सहकारक
• Type: Noun
• Root: त्रिजटा (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• सह: together with
• सह: सहकारक
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक

• ददर्श: saw
• ददर्श: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• वानराणाम्: of the monkeys (Vanaras)
• वानराणाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, बहुवचन, पुंलिङ्ग

• तु: indeed
• तु: वाक्यालङ्कार
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; पदपूरण

• सर्वम्: all
• सर्वम्: कर्म (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् to 'सैन्यम्'

• सैन्यम्: army
• सैन्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• निपातितम्: felled/laid low
• निपातितम्: कर्म (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: नि-पत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (Past passive participle), द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् to 'सैन्यम्'

Context

The Lord of Rakshasas rejoiced and went to Lanka decorated with flags and posts proclaiming that Rama and Lakshmana were killed by Indrajith in war.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Laṅkā
• Indrajit
• Rāma (Rāghava)
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The repetition reinforces the moral contrast: adharma relies on repeated false messaging, while dharma stands on truth (satya) without needing propaganda.

What is the narrative situation?

A duplicated reporting of Rāvaṇa’s celebratory decorations and announcement of Rāma-Lakṣmaṇa’s supposed death.

Which character virtue is emphasized?

Implicitly, it underscores the importance of truthful governance by showing its opposite in Rāvaṇa.