Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 47, Shloka 13

पुष्पकविमानेन सीताया युद्धभूमिदर्शनम्

Sita Shown the Battlefield in the Pushpaka

Devanagari script

तामादायतुराक्षस्योभर्तृशोकपराजिताम् ।।।।सीतामारोपयामासुर्विमानंपुष्पकंतदा ।

Transliteration

tām ādāya tu rākṣasyo bhartṛśokaparājitām | sītām āropayāmāsur vimānaṃ puṣpakaṃ tadā ||

Translation

Bấy giờ, các nữ La-sát mang Sītā—người bị nỗi sầu thương phu quân quật ngã—rồi đặt nàng lên cỗ thiên xa Puṣpaka.

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• आदाय: having taken
• आदाय: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ-दा (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
• Form: ल्यपन्त अव्यय (Gerund), 'having taken'

• तु: then/indeed
• तु: वाक्यालङ्कार (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अन्वयार्थक (but/indeed)

• राक्षस्यः: the demonesses
• राक्षस्यः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग

• भर्तृशोकपराजिताम्: overcome by grief for her husband
• भर्तृशोकपराजिताम्: कर्म (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: भर्तृ-शोक-पराजिता (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (भर्तुः शोकः तेन पराजिता = overcome by grief for husband); द्वितीया, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषणम् to 'सीताम्/ताम्'

• सीताम्: Sita
• सीताम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• आरोपयामासुः: made (her) mount/placed (her)
• आरोपयामासुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: आ-रुह्/आ-रोपय् (धातु; causative of रुह्)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; णिच् (Causative) भाव: 'they caused to mount/placed upon'

• विमानम्: the aerial car
• विमानम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; कर्म (destination/vehicle)

• पुष्पकम्: Pushpaka
• पुष्पकम्: कर्म (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पक (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् to 'विमानम्'

• तदा: then
• तदा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

Context

Then the Rakshasas took the aerial car near Sita who was overcome by her husband's grief.

Characters & Entities

• Sītā
• Puṣpaka (vimāna)
• rākṣasī women

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It emphasizes the cruelty of exploiting another’s grief—an adharma tactic—while dharma upholds protection of the vulnerable rather than coercion.

What is the narrative situation?

Sītā is forcibly taken from her place and made to board the Puṣpaka chariot.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s loyalty and emotional sincerity (her grief for her husband) are foregrounded.