Shloka 76

युद्धलक्षण-निमित्तदर्शनं तथा लङ्काद्वारव्यूहः

War Omens and the Encirclement of Lanka’s Gates

Devanagari script

ततस्तस्य I विदूरेणनिपत्यसहरिपुङ्गवः ।दीप्ताग्निसदृशस्तस्थावङ्गदःकनकाङ्गदः ।।6.41.76।।

Transliteration

tatas tasya vidūreṇa nipatya sa hari-puṅgavaḥ | dīptāgni-sadṛśas tasthāv aṅgadaḥ kanaka-aṅgadaḥ ||6.41.76||

Translation

Bấy giờ, đáp xuống không xa trước mặt, Aṅgada—bậc anh hùng tối thượng trong loài khỉ, đeo kim hoàn nơi cánh tay—đứng sừng sững, rực cháy như lửa.

Word by Word

• tataḥ: then
• tataḥ: Sambandha (सम्बन्ध/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: tataḥ (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), अनन्तर (thereafter)

• tasya: of him
• tasya: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• avidūreṇa: not far away
• avidūreṇa: Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: a-vidūra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; देश-परिमाण (not far, at a short distance)

• nipatya: having landed
• nipatya: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ni-pat (नि-पत् धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund), अर्थः—निपत्य (having alighted/fallen down)

• saḥ: he
• saḥ: Kartr̥ (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• hari-puṅgavaḥ: leader of monkeys
• hari-puṅgavaḥ: Kartr̥ (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: hari (हरि प्रातिपदिक) + puṅgava (पुङ्गव प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: हरीणां पुङ्गवः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• dīptāgni-sadṛśaḥ: like blazing fire
• dīptāgni-sadṛśaḥ: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: dīpta (कृदन्त; dīp (दीप्) धातु) + agni (अग्नि प्रातिपदिक) + sadṛśa (सदृश प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (उपमान-तत्पुरुष: दीप्ताग्निसदृशः = blazing-fire-like); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• tasthau: stood
• tasthau: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: sthā (स्था धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• aṅgadaḥ: Angada
• aṅgadaḥ: Kartr̥ (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: aṅgada (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• kanaka-aṅgadaḥ: wearing golden armlets
• kanaka-aṅgadaḥ: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: kanaka (कनक प्रातिपदिक) + aṅgada (अङ्गद प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास: कनक-अङ्गदौ यस्य सः; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अङ्गदस्य विशेषण

Context

Thereafter, the leader of the monkeys, Angada adorned with golden armlets stood like a blazing fire at a distance.

Characters & Entities

• Angada
• Ravana
• Lanka (implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as disciplined strength: an envoy must be fearless yet controlled, maintaining decorum while embodying the power of the righteous side.

What is the narrative situation?

Angada positions himself near Ravana, ready to speak, his presence intimidating yet orderly.

Which character virtue is emphasized?

Majesty and restraint—power displayed without immediate violence.