Shloka 37

लङ्काद्वारव्यूहवर्णनम् / Disposition at the Gates of Lanka

Devanagari script

सरामःकृत्यसिध्यर्थएवमुक्त्वाविभीषणम् ।।6.37.36।।सुवेलारोहणेबुद्धिश्चकारमतिमान्मतिम् ।रमणीयतरंदृष्टवासुवेलस्यगिरेस्तटम् ।।6.37.37।।

Transliteration

suvelārohaṇe buddhiṃś cakāra matimān matim | ramaṇīyataraṃ dṛṣṭvā suvelasya gires taṭam ||

Translation

Bấy giờ đức Rāma trí tuệ, thấy sườn núi Suvela đẹp lạ thường, liền khởi ý định lên núi ấy.

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: क्रियाविशेषण (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/अनन्तरवाचक (then/thereafter)

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)

• रामः: Rama
• रामः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महता: great
• महता: करण-विशेषण (Qualifier of instrument)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक/पुं? (here agreeing with बलेन: नपुंसकलिङ्ग), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषण of बलेन

• बलेन: with (his) army/force
• बलेन: करण (Karana/Instrument)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• प्रच्छाद्य: having covered
• प्रच्छाद्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र-छद् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष (absolutive in -ya), ‘having covered/overspread’

• सर्वाम्: all/entire
• सर्वाम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of पृथिवीम्

• पृथिवीम्: the earth/land
• पृथिवीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महात्मा: the great-souled one
• महात्मा: कर्ता (Apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपाधि/विशेष्य (epithet) of रामः

• प्रहृष्ट-रूपः: with a delighted appearance
• प्रहृष्ट-रूपः: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: प्रहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: प्रहृष्टं रूपं यस्य/प्रहृष्टं रूपम् = प्रहृष्टरूपः; विशेषण of रामः

• अभिजगाम: went/approached
• अभिजगाम: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: अभि-गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• लङ्काम्: Lanka
• लङ्काम्: कर्म (Karma/Goal as object)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कृत्वा: having resolved/made
• कृत्वा: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having made’

• मतिम्: a resolve/intention
• मतिम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• अरि-वधे: for the slaying of enemies
• अरि-वधे: अधिकरण/प्रयोजन (Locative of purpose)
• Type: Noun
• Root: अरि (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: अरेः वधः = अरिवधः; सप्तमी: अरिवधे (in/for the slaying of enemies)

• महात्मा: great-souled
• महात्मा: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्त उपाधि (repeated epithet)

Context

All of them assumed the form of birds and went deep into Lanka, saw the enemy strength and arrangements made by the enemy and turned up.

Characters & Entities

• Rāma
• Suvela (mountain)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is steadfast purposeful action: Rāma’s resolve shows commitment to the righteous objective, moving from counsel to disciplined execution.

What is the narrative situation?

After counsel and assessment, Rāma decides to ascend Mount Suvela as part of positioning the forces near Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Determination (dhṛti) guided by wisdom—he forms a clear plan and acts without hesitation.