Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 128, Shloka 2

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

Devanagari script

चिन्तयित्वाततोदृष्टिंवानरेषुन्यपातयत् ।उवाचधीमांस्तेजस्वीहनूमन्तंप्लवङ्गमम् ।।।।

Transliteration

cintayitvā tato dṛṣṭiṃ vānareṣu nyapātayat | uvāca dhīmāṃs tejasvī hanūmantaṃ plavaṅgamam ||

Translation

Bấy giờ Rāma—bậc trí tuệ, rạng ngời oai quang—trầm tư giây lát, đưa mắt nhìn khắp các vānara, rồi cất lời với Hanumān, bậc tối thắng trong loài khỉ.

Word by Word

• चिन्तयित्वा: having thought/considered
• चिन्तयित्वा: पूर्वकालक्रिया (prior action; adverbial to main verb)
• Type: Indeclinable
• Root: चिन्त् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); धातुः: चिन्त् (to think/consider); अव्ययत्वात् अविकारी

• ततः: then/thereupon
• ततः: काल/क्रम-निर्देश (temporal sequencing)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम्; प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषणम् (adverb) अर्थे: 'thereupon/then/from that'

• दृष्टिम्: gaze/attention/looking
• दृष्टिम्: कर्म (object of nyapātayat)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (feminine; accusative; singular)

• वानरेषु: among the vanaras/monkeys
• वानरेषु: अधिकरण (locus: 'among/on')
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्तिः; बहुवचनम् (masculine; locative; plural)

• न्यपातयत्: he cast/turned (his gaze)
• न्यपातयत्: क्रिया (main action: he directed/cast)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु) + नि (उपसर्ग) → निपातय् (णिजन्त) (धातु)
• Form: लङ्-लकारः (imperfect/past); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; धातुः: निपातय् (causative of pat with ni-: 'to cause to fall/turn/bring down')

• उवाच: he said/spoke
• उवाच: क्रिया (speech act)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect); परस्मैपदम्; प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; धातुः: वच् (to speak) — रूपम्: उवाच

• धीमान्: wise/intelligent
• धीमान्: कर्ता (as qualifier of the subject 'he')
• Type: Adjective
• Root: धीमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (masculine; nominative; singular); विशेषणम् (qualifying the speaker)

• तेजस्वी: radiant/energetic/valiant
• तेजस्वी: कर्ता (as qualifier of the subject 'he')
• Type: Adjective
• Root: तेजस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (masculine; nominative; singular); विशेषणम् (qualifying the speaker)

• हनूमन्तम्: Hanumān
• हनूमन्तम्: कर्म (object of uvāca: addressed/mentioned)
• Type: Noun
• Root: हनूमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masculine; accusative; singular)

• प्लवङ्गमम्: the monkey (plavaṅgama)
• प्लवङ्गमम्: कर्म (apposition to hanūmantam)
• Type: Noun
• Root: प्लवङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masculine; accusative; singular); हनूमन्तम् इति कर्मपदस्य विशेषण-रूपेण (appositional epithet)

Context

Commanded like that Hanuman went speedily taking human form to Ayodhya.

Characters & Entities

• Rāma
• Hanumān
• Vānara-s (monkey hosts)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here appears as responsible leadership: Rāma thinks first, then speaks—showing deliberation before action and care for the community he leads.

What is the narrative situation?

After the war’s resolution, Rāma prepares to send a message ahead; he turns his attention to the vānaras and calls upon Hanumān for a task.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s prudence and composure—he reflects and then gives direction, modeling measured decision-making.