Shloka 30

दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions

Sarga 122

Devanagari script

रामंशुश्रूषभद्रंतेसुमित्रानन्दवर्धन ।रामस्सर्वस्यलोकस्यसुभेष्वभिरतःसदा ।।।।

Transliteration

rāmaṃ śuśrūṣa bhadraṃ te sumitrānandavardhana | rāmaḥ sarvasya lokasya śubheṣv abhirataḥ sadā ||

Translation

Hãy phụng sự Rāma—nguyện điều lành đến với con, hỡi người làm tăng niềm vui của Sumitrā. Rāma luôn chuyên tâm vào những điều cát tường cho hết thảy các thế giới.

Word by Word

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• शुश्रूष: serve
• शुश्रूष: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; धातोः देशी-रूपम् (शुश्रूष् = सेवा)

• भद्रम्: auspiciousness/welfare
• भद्रम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोगः

• ते: for you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th), एकवचन (for you)

• सुमित्रा-आनन्द-वर्धन: O enhancer of Sumitra's joy
• सुमित्रा-आनन्द-वर्धन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुमित्रा (प्रातिपदिक) + आनन्द (प्रातिपदिक) + वर्धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सुमित्रायाः आनन्दस्य वर्धनः)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सर्वस्य: of all
• सर्वस्य: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; लोकस्य-विशेषणम्

• लोकस्य: of the world
• लोकस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• शुभेषु: in auspicious matters
• शुभेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन

• अभिरतः: ever engaged/delighting
• अभिरतः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभि + √रम् (धातु) + अभिरत (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; रामः-विशेषणम्

• सदा: always
• सदा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (always)

Context

"O Lakshmana, the enhancer of Sumithra's joy, 'Be auspicious. Rama will always remain good in the service of the three worlds."

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Sumitrā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Service to a dharmic leader is endorsed because such a leader is committed to universal welfare (sarvaloka-śubha); personal duty aligns with common good.

What is the narrative situation?

Daśaratha gives Lakṣmaṇa a direct exhortation: continue attending upon Rāma, whose nature is to act for the auspicious welfare of all.

Which character virtue is emphasized?

Loyal service and trust in Rāma’s beneficent intent—seeing governance and action as oriented to śubha (auspicious good).