Shloka 4

सीताप्रत्याख्यानम् / Rama’s Post-Victory Address to Sītā

Public Opinion and Royal Duty

Devanagari script

अद्यमेपौरुषंदृष्टमद्यमेसफल्श्रमः ।अद्यतीर्णप्रतिज्ञोऽत्वाप्रभवाम्यद्यचात्मनः ।।6.118.4।।

Transliteration

adya me pauruṣaṁ dṛṣṭam adya me saphalaḥ śramaḥ |

adya tīrṇa-pratijño ’smi tvāṁ prabhavāmy adya cātmanaḥ ||6.118.4||

Translation

Hôm nay dũng lực của ta đã được chứng tỏ; hôm nay công lao của ta đã kết quả. Hôm nay ta đã vượt qua lời thệ nguyện; và hôm nay ta làm chủ chính mình—cũng như làm trọn chí nguyện đối với nàng.

Word by Word

• अद्य: today
• अद्य: कालाधिकरण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय (today/now)

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive), एकवचन

• पौरुषम्: valor, manly effort
• पौरुषम्: कर्म/विषय (Object/Topic)
• Type: Noun
• Root: पौरुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• दृष्टम्: has been seen
• दृष्टम्: क्रिया-फल (Result state)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि (has been seen)

• अद्य: today
• अद्य: कालाधिकरण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• सफलः: fruitful, successful
• सफलः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सफल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (श्रमः)

• श्रमः: effort, toil
• श्रमः: कर्ता/विषय (Topic)
• Type: Noun
• Root: श्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अद्य: today
• अद्य: कालाधिकरण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय

• तीर्णप्रतिज्ञः: one whose vow is fulfilled
• तीर्णप्रतिज्ञः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तीर्ण + प्रतिज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (तीर्णा प्रतिज्ञा यस्य)

• अस्मि: I am
• अस्मि: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• अद्य: today
• अद्य: कालाधिकरण (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय

• च: and
• च: समुच्चय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• आत्मनः: of myself
• आत्मनः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; स्वार्थे (of myself)

• प्रभवामि: I am capable / I prevail
• प्रभवामि: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: प्र+भू (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

Then having heard unpalatable words from her beloved, Mythili wept, quivering excessively shedding tears for long and was like a creeper struck by a Lordly elephant.।। itayāraṣēvālamīkīyēśarīmadarāmāyaṇēādikāvayēyudadhakāṇaḍēaṣaṭādaśōtataraśatatamasasaragaḥ ।।This is the end of one hundred eighteenth sarga of Yuddha Kanda of the first epic the holy Ramayana composed by sage Valmiki.

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is linked to satya and pratijñā-pālana: a righteous person must fulfill vows and accept responsibility for the outcomes of their pledged duty.

What is the narrative situation?

Rāma speaks after victory, declaring his vow accomplished and his effort validated, immediately before the difficult exchange concerning Sītā’s stay in Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Truthfulness and steadfastness: commitment to a vow and perseverance until it is completed.