Shloka 16

शक्तिप्रहारः

Ravana’s Shakti Javelin and Lakshmana’s Wounding

Devanagari script

तस्यबाणैश्चचिच्छेदधनुर्गजकरोपमम् ।लक्ष्मणोराक्षसेन्द्रस्यपञ्चभिर्निशितैस्तदा ।।।।

Transliteration

tasya bāṇaiś ca ciccheda dhanur gajakaropamam | lakṣmaṇo rākṣasendrasya pañcabhir niśitais tadā ||

Translation

Rồi bấy giờ, Lakṣmaṇa dùng năm mũi tên sắc nhọn chém đứt cây cung của chúa rākṣasa, hình dáng như vòi voi.

Word by Word

• तस्य: his/of him
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular)

• बाणैः: with arrows
• बाणैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन (Plural)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction), समुच्चय (and)

• चिच्छेद: cut/split
• चिच्छेद: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• धनुः: bow
• धनुः: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन (Singular)

• गजकरोपमम्: like an elephant's trunk
• गजकरोपमम्: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गजकरोपम (प्रातिपदिक: गजकर + उपम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) धनुः इति

• लक्ष्मणः: Lakshmana
• लक्ष्मणः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन

• राक्षसेन्द्रस्य: of the king of rakshasas
• राक्षसेन्द्रस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राक्षसेन्द्र (प्रातिपदिक: राक्षस + इन्द्र)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• पञ्चभिः: with five
• पञ्चभिः: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग (numeral; here masculine agreeing with बाणैः), तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन (Plural); विशेषण बाणैः इति

• निशितैः: sharpened
• निशितैः: विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निशित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; विशेषण बाणैः इति

• तदा: then
• तदा: कालाधिकरण (Temporal adverb/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of time)

Context

Vibheeshana struck with his formidable mace the horses of Ravana which were like dark clouds and huge like mountains.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Rāvaṇa
• Bow (dhanuḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in warfare emphasizes stopping harm efficiently; disarming a violent aggressor is a direct way to protect the righteous side.

What is the narrative situation?

Lakṣmaṇa disables Rāvaṇa’s primary weapon by severing his bow with five keen arrows.

Which character virtue is emphasized?

Precision and tactical intelligence—Lakṣmaṇa targets the instrument of oppression rather than wasting effort.