Shloka 1

जम्बुमालिवधः

The Slaying of Jambumali

Devanagari script

सन्दिष्टो राक्षसेन्द्रेण प्रहस्तस्य सुतो बली।जम्बुमाली महादंष्ट्रो निर्जगाम धनुर्धरः।।।।रक्तमाल्याम्बरधरस्स्रग्वी रुचिरकुण्डलः।महान्विवृत्तनयनश्चण्डस्समरदुर्जयः।।।।धनुश्शक्रधनुः प्रख्यं महद्रुचिरसायकम्।विष्फारयाणो वेगेन वज्राशनिसमस्वनम्।।।।

Transliteration

sandiṣṭo rākṣasendreṇa prahastasya suto balī |

jambumālī mahādaṁṣṭro nirjagāma dhanurdharaḥ ||

raktamālyāmbaradharaḥ sragvī rucirakuṇḍalaḥ |

mahān vivṛttanayanaś caṇḍaḥ samaradurjayaḥ ||

dhanuḥ śakradhanuḥprakhyaṁ mahad rucirasāyakam |

viṣphārayāṇo vegena vajrāśanisamasvanam ||

Translation

Vâng lệnh rākṣasa vương, Jambumālī—người con dũng mãnh của Prahasta, ngà lớn, tay cầm cung—liền bước ra. Hắn khoác vòng hoa đỏ, mặc y phục đỏ, đội tràng hoa, đeo khuyên tai rực sáng; thân hình vạm vỡ, mắt tròn lớn, hung dữ, khó bề khuất phục nơi chiến địa. Hắn giương cung nhanh như chớp, cây cung tựa cầu vồng của Indra; tiếng bật dây vang rền như sấm sét, mang theo những mũi tên lớn lao, rạng ngời.

Word by Word

• सन्दिष्टः: commanded
• सन्दिष्टः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + दिश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थ: आज्ञापितः (ordered/commanded)

• राक्षसेन्द्रेण: by the demon-king
• राक्षसेन्द्रेण: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: राक्षस-इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: राक्षसानाम् इन्द्रः (lord of demons)

• प्रहस्तस्य: of Prahasta
• प्रहस्तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रहस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• सुतः: son
• सुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• बली: mighty
• बली: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण सुतः/जम्बुमाली प्रति

• जम्बुमाली: Jambumali
• जम्बुमाली: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जम्बुमालिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper noun)

• महादंष्ट्रः: large-fanged
• महादंष्ट्रः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: महा-दंष्ट्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: महती दंष्ट्रा यस्य (having huge fangs)

• निर्जगाम: went out
• निर्जगाम: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर् + गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; धातु: गम्, उपसर्ग: निर्

• धनुर्धरः: bow-bearer
• धनुर्धरः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धनुस्-धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः: धनुः धरति इति (bow-bearer)

• रक्तमाल्याम्बरधरः: wearing red garland and garments
• रक्तमाल्याम्बरधरः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रक्त-माल्य-अम्बर-धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (upapada): रक्तं माल्यं रक्तम् अम्बरं च धरति (wearing red garland and red garments)

• स्रग्वी: garlanded
• स्रग्वी: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्रग्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (garlanded)

• रुचिरकुण्डलः: with beautiful earrings
• रुचिरकुण्डलः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रुचिर-कुण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: रुचिरे कुण्डले यस्य (having beautiful earrings)

• महान्: great
• महान्: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण जम्बुमाली प्रति

• विवृत्तनयनः: wide-eyed
• विवृत्तनयनः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: वि-वृत्त-नयन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: विवृत्ते नयने यस्य (having wide/round eyes)

• चण्डः: fierce
• चण्डः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समरदुर्जयः: hard to defeat in battle
• समरदुर्जयः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: समर-दुर्जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: समरे दुर्जयः (hard to conquer in battle)

• धनुः: bow
• धनुः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; विष्फारयाणः इति क्रियायाः कर्म

• शक्रधनुःप्रख्यम्: resembling Indra's bow
• शक्रधनुःप्रख्यम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्र-धनुस्-प्रख्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: शक्रधनुषः प्रख्यम् (like Indra's bow/rainbow); विशेषण धनुः प्रति

• महत्: huge
• महत्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण धनुः प्रति

• रुचिरसायकम्: with splendid arrows
• रुचिरसायकम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुचिर-सायक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: रुचिरः सायकः (beautiful arrows/arrow-gear); विशेषण धनुः प्रति (as equipped with splendid arrows)

• विष्फारयाणः: twanging (it)
• विष्फारयाणः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि + स्फुर्/स्फार् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी; अर्थ: विष्फारं कुर्वन् (twanging)

• वेगेन: with speed
• वेगेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थ (adverbial instrumental)

• वज्राशनिसमस्वनम्: with thunderbolt-like sound
• वज्राशनिसमस्वनम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वज्र-आशनि-सम-स्वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः: वज्राशन्योः समः स्वनः यस्य (having a sound like thunderbolt and lightning); विशेषण धनुः/विष्फार (twang) प्रति

Context

Commanded by the demon king, Jambumali the invincible son of Prahasta, who had large teeth in front, big rolling eyes, red flower garland, red robes and a chaplet with beautiful earrings. He went round twanging his producing thunderous sound. His arrows were huge, shining and beautiful.

Characters & Entities

• Jambumālī
• Prahasta
• Rākṣasendra (Rāvaṇa implied)
• Indra (Śakra)
• Laṅkā
• Bow (dhanuḥ)
• Arrows (sāyaka)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse sets the stage for dharma versus adharma: the tyrant’s command sends warriors to uphold wrongful power, highlighting how might without righteousness becomes mere intimidation.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa (implied as rākṣasa-king) dispatches Jambumālī, who emerges fully armed and terrifying, ready to confront Hanumān.

Which character virtue is emphasized?

From the antagonist’s side, śaurya (martial prowess) is emphasized, but framed as serving an adharmic command structure.