Shloka 53

रामलक्षणवर्णनम्

Description of Rama and Lakshmana; Alliance Narrative to Sita

Devanagari script

स्वराज्यं प्राप्य सुग्रीवस्समानीय हरीश्वरान्।त्वदर्थं प्रेषयामास दिशो दश महाबलान्।।।।

Transliteration

svarājyaṃ prāpya sugrīvaḥ samānīya harīśvarān | tvadarthaṃ preṣayāmāsa diśo daśa mahābalān ||

Translation

Sau khi giành lại vương quốc của mình, Sugrīva triệu tập các thủ lĩnh vanara và vì nàng mà sai những dũng tướng đi tìm khắp mười phương.

Word by Word

• स्वराज्यम्: own kingdom
• स्वराज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वराज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—स्व + राज्य (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘स्वस्य राज्यं’)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having obtained’

• सुग्रीवः: Sugriva
• सुग्रीवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• समानीय: having gathered
• समानीय: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + नी (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having assembled/collected’

• हरीश्वरान्: lords/leaders of the monkeys
• हरीश्वरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरीश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—हरि + ईश्वर (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘हरीणाम् ईश्वराः’)

• त्वदर्थम्: for your sake
• त्वदर्थम्: Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: त्वदर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (purpose adverbial); समासः—त्वद् + अर्थ (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘तव अर्थः’ → ‘for your sake’)

• प्रेषयामास: sent
• प्रेषयामास: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + इष् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative sense in usage ‘sent forth’

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन (Vedic/epic alternation; object of motion)

• दश: ten
• दश: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक विशेषण, अव्ययवत्/अविकारी; ‘ten’ (qualifies महाबलान्)

• महाबलान्: very strong (ones)
• महाबलान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महाबल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समासः—महत् + बल (कर्मधारयः: ‘महद् बलं येषां ते’)

Context

"Having obtained his kingdom Sugriva despatched the vanara leaders to all ten directions (to search for you).

Characters & Entities

• Sugriva
• Sita
• Vanara chiefs

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as responsibility toward the afflicted: Sugrīva uses restored power not for indulgence but to fulfill duty to Rāma and to seek Sītā for her welfare.

What is the narrative situation?

Hanumān explains that once Sugrīva regained kingship, he organized a systematic, kingdom-wide search operation for Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Kṛtajñatā (gratitude) and rāja-dharma (kingly duty): Sugrīva repays Rāma’s help by mobilizing resources for Sītā’s rescue.