Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 34, Shloka 20

सीताहनूमद्भाषणम्

Sita Tests the Messenger; Hanuman Offers Reassurance

Devanagari script

अहो स्वप्नस्य सुखता याहमेवं चिराहृता।।।।प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसम्।

Transliteration

aho svapnasya sukhatā yāham evaṃ cirāhṛtā | preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasam ||

Translation

Ôi, giấc mộng này sao êm dịu! Sau bao lâu xa cách, ta như được thấy một vị vānara sống nơi rừng thẳm, nói là do Rāghava sai đến.

Word by Word

• अहो: ah!
• अहो: निपात (Exclamation)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: विस्मयार्थक-निपात (exclamation)

• स्वप्नस्य: of a dream
• स्वप्नस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Gen. sg.)

• सुखता: pleasantness
• सुखता: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: सुखता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (F Nom. sg.)

• या: which
• या: सम्बन्ध (Relative connector)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Relative pronoun, F Nom. sg.)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन (Nom. sg.)

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय

• चिराहृता: long carried away (by it)
• चिराहृता: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चिर (अव्यय/प्रातिपदिक) + आ-हृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'long carried away/long deluded' (agreeing with अहम् understood as feminine speaker)

• प्रेषितम्: sent
• प्रेषितम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्र-इष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'sent' (qualifying vanaukasam as 'one sent')

• नाम: indeed
• नाम: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: निपात (particle: 'indeed/so-called/just')

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन (Present, 1st sg.)

• राघवेण: by Raghava (Rama)
• राघवेण: कर्ता (Karta/Agent of sending)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Instrumental sg.: 'by Rama')

• वनौकसम्: a forest-dweller (vanara)
• वनौकसम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वनौकस् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वने ओकः यस्य/वने वसति); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Acc. sg.)

Context

"Oh! I have been seeing the person sent by Rama in my dream for a long time. This is a pleasant dream to me.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāghava (Rāma)
• Hanumān (vanaukas)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is the struggle to hold to satya amid trauma: Sītā’s mind, long oppressed, hesitates to accept good news without certainty.

What is the narrative situation?

Sītā, shocked by sudden hope, suspects her experience may be a dream—an emotional defense after prolonged suffering in Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s endurance (kṣamā/dhairya): even hope is approached cautiously because she has borne grief for so long.