Shloka 12

Sundarakāṇḍa Sarga 32

Sītā’s Perplexity and Recognition of Hanumān

Devanagari script

अहं हि तस्याद्य मनोभवेन सम्पीडिता तद्गतसर्वभावा।विचिन्तयन्ती सततं तमेव तथैव पश्यामि तथा शृणोमि।।।।

Transliteration

ahaṁ hi tasyādya manobhavena sampīḍitā tadgata-sarvabhāvā |

vicintayantī satataṁ tam eva tathaiva paśyāmi tathā śṛṇomi ||

Translation

Nay ta bị tình yêu đối với chàng dày vò, toàn thân tâm đều hướng về chàng. Ta luôn nghĩ đến chàng mà thôi, nên cũng như thấy chàng—và cũng như nghe tiếng chàng.

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), उत्तमपुरुषार्थे; एकवचन, प्रथमा (1st/Nominative), लिङ्ग-निरपेक्ष (common)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; एकवचन, षष्ठी (6th/Genitive)

• अद्य: today/now
• अद्य: Adhikarana (अधिकरण/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• मनोभवेन: by Manobhava (Love/Cupid)
• मनोभवेन: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: मनोभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन, तृतीया (3rd/Instrumental)

• सम्पीडिता: tormented/pressed
• सम्पीडिता: Karta (कर्ता; predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सम्+पीड् (धातु) → सम्पीडित (कृदन्त-क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोग (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (agreeing with अहम् understood as feminine speaker)

• तद्गतसर्वभावा: with all feelings fixed on him
• तद्गतसर्वभावा: Karta (कर्ता; predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: तद् + गत + सर्व + भाव (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन, प्रथमा (1st/Nominative); समासः—तत्पुरुषः (तद्गताः सर्वे भावाः यस्याः/यस्याम्)

• विचिन्तयन्ती: thinking/pondering
• विचिन्तयन्ती: Karta (कर्ता; participial)
• Type: Verb
• Root: वि+चिन्त् (धातु) → विचिन्तयत् (कृदन्त-शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; क्रियाविशेषणभावे (while thinking)

• सततम्: constantly
• सततम्: Adhikarana (अधिकरण/Time-manner)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; एकवचन, द्वितीया (2nd/Accusative)

• एव: only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• तथा: thus
• तथा: Adhikarana (अधिकरण/Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in that way)

• एव: just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• पश्यामि: I see
• पश्यामि: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular); परस्मैपद

• तथा: so/in the same way
• तथा: Adhikarana (अधिकरण/Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb)

• शृणोमि: I hear
• शृणोमि: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

Context

Overcome with sorrow and fear, noble Sita sobbed pitiably muttering repeatedly. 'O Rama, O Rama, O Lakshmana'.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is truth-seeking under emotional pressure: Sītā recognizes how intense longing can distort perception, so she guards against mistaking desire for reality.

What is the narrative situation?

Sītā, overwhelmed by separation from Rāma, interprets her perceptions as possibly illusory while Hanumān stands nearby.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s self-awareness and commitment to सत्य (truth) over wish-fulfillment.