Shloka 13

हनुमता सीतासंवादोपायचिन्ता

Hanuman’s Deliberation on How to Address Sita

Devanagari script

रामश्च यदि पृच्छेन्मां किं मां सीताब्रवीद्वचः।किमहं तं प्रति ब्रूयामसंभाष्य सुमध्यमाम्।।।।

Transliteration

rāmaśca yadi pṛcchenmāṃ kiṃ māṃ sītābravīdvacaḥ |

kimahaṃ taṃ prati brūyāmasaṃbhāṣya sumadhyamām || 5.30.13 ||

Translation

Nếu Rāma hỏi ta: “Sītā đã nhắn lời gì với ngươi?”, thì ta biết lấy gì mà thưa cho chân thật, khi chưa từng gặp gỡ và đàm đạo cùng phu nhân eo thon ấy?

Word by Word

• रामः: Rama
• रामः: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Sambandha/conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध (Sambandha/condition)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्यय (conditional)

• पृच्छेत्: should ask
• पृच्छेत्: क्रिया (Kriyā/verb)
• Type: Verb
• Root: √पृच्छ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• माम्: me
• माम्: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: अहम् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• किम्: what
• किम्: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नवाचक-सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (used adverbially)

• माम्: to me
• माम्: सम्प्रदान (Sampradāna/recipient)
• Type: Noun
• Root: अहम् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सीता: Sita
• सीता: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Kriyā/verb)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• वचः: words
• वचः: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• किम्: what
• किम्: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: किम् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रश्नवाचक-सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (adverbial)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Kartā/subject)
• Type: Noun
• Root: अहम् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तम्: to him
• तम्: सम्प्रदान (Sampradāna/recipient)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रति: towards; to
• प्रति: सम्बन्ध (Sambandha/directional)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: उपसर्गसदृश-अव्यय (prepositional indeclinable)

• ब्रूयाम्: should I say
• ब्रूयाम्: क्रिया (Kriyā/verb)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन

• असंभाष्य: without speaking (to)
• असंभाष्य: सम्बन्ध (Sambandha/preceding action)
• Type: Indeclinable
• Root: अ-सम्-√भाष् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/absolutive), नञ्-पूर्वक

• सुमध्यमाम्: the lady of beautiful waist (Sita)
• सुमध्यमाम्: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: सु + मध्यम (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (सु-मध्या यस्याः सा), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Context

"If Rama enquires about the message of Sita, this lady of beautiful waist, what can I speak without meeting and talking to her?

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāma
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya (truth) as Dharma: Hanumān refuses to return with vague or second-hand claims; he wants direct, truthful communication with Sītā so his report to Rāma is accurate and morally sound.

What is the narrative situation?

Hanumān anticipates Rāma’s question about Sītā’s message and realizes he must actually speak with Sītā to deliver a reliable report.

Which character virtue is emphasized?

Integrity and accountability: he will not mislead Rāma with incomplete information.