Shloka 191

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

घनराजीव गर्जन्ती वानरं समभिद्रवत्।।5.1.190।।स ददर्श ततस्तस्या विवृतं सुमहन्मुखम्।कायमात्रं च मेधावी मर्माणि च महाकपिः।।5.1.191।।

Transliteration

ghanarājīva garjantī vānaraṃ samabhidravat || 5.1.190 ||

sa dadarśa tatas tasyā vivṛtaṃ sumahanmukham |

kāyamātraṃ ca medhāvī marmāṇi ca mahākapiḥ || 5.1.191 ||

Translation

Gầm vang như tầng tầng mây sấm dày đặc, Siṃhikā xông tới vanara. Bấy giờ đại hầu trí tuệ quan sát miệng nàng mở rộng khôn cùng và nhận biết các yếu huyệt của nàng.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• विवृतम्: opened
• विवृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि + वृ (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण

• सुमहत्-मुखम्: very huge mouth
• सुमहत्-मुखम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + महत् (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (विशेषण-विशेष्यभावः)

• काय-मात्रम्: only the body (mere body)
• काय-मात्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: काय (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (परिमाण/अवधारणार्थः)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• मेधावी: intelligent
• मेधावी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मेधाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• मर्माणि: vital parts
• मर्माणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• महाकपिः: the great monkey (Hanuman)
• महाकपिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय

Context

Roaring like a heavy mass of clouds, Simhika chased Hanuman. Intelligent Hanuman observed her enormous mouth and noticed her vital parts.

Characters & Entities

• Hanumān
• Siṃhikā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Right action begins with right seeing: discernment (viveka) supports dharmic success, especially under sudden threat.

What is the narrative situation?

A combined/duplicated transmission reiterates Siṃhikā’s charge and Hanumān’s rapid assessment of how to defeat her.

Which character virtue is emphasized?

Alertness and tactical wisdom—calm analysis in the midst of danger.