Shloka 13

हनूमद्विक्रम-प्रशंसा तथा महेन्द्रारोहणम्

Hanuman’s Self-Assertion of Power and Ascent of Mount Mahendra

Devanagari script

ममोरुजङ्घावेगेन भविष्यति समुत्थितः।सम्मूर्च्छितमहाग्राहस्समुद्रो वरुणालयः।।4.67.13।।

Transliteration

mamorujussaghāvegena bhaviṣyati samutthitaḥ | sammūrcchita-mahāgrāhaḥ samudro varuṇālayaḥ ||

Translation

Với sức mạnh của đùi và bắp chân ta, biển cả—nơi ngự của Varuṇa—sẽ cuộn dâng trỗi lên; các loài thủy quái khổng lồ trong đó sẽ choáng váng vì chấn động.

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), षष्ठी (genitive), एकवचन (singular)

• ऊरुजङ्घावेगेन: by the force of (my) thighs and shanks
• ऊरुजङ्घावेगेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ऊरु + जङ्घा + वेग (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी/कर्मधारय-सन्निकर्ष): ‘thigh-and-shank force’; पुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (instrumental), एकवचन (singular)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपदम्

• समुत्थितः: risen up
• समुत्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उत्-स्था (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular); समुद्रः इति विशेषणम्—‘risen up’

• सम्मूर्च्छितमहाग्राहः: with great crocodiles stunned
• सम्मूर्च्छितमहाग्राहः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-मूर्च्छ् (कृदन्त) + महा + ग्राह (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—कर्मधारयः: ‘(having) great crocodiles that are stunned’; ‘सम्मूर्च्छित’ = भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुद्रः इति विशेषणम्

• समुद्रः: the ocean
• समुद्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative), एकवचन (singular)

• वरुणालयः: Varuṇa's abode
• वरुणालयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरुण + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘abode of Varuṇa’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समुद्रः इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन

Context

'Thrust by my thighs,the ocean will rise up, carrying with it the shanks and mighty crocodiles stunned by the force.

Characters & Entities

• Hanumān
• Samudra (Ocean)
• Varuṇa
• Grāha (sea-creatures/crocodiles)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires strength to be accountable: even when one can shake the world, one’s duty is to apply power proportionately and for truth-aligned aims.

What is the narrative situation?

Hanumān uses cosmic-scale comparisons to convey that crossing the sea is well within his capacity.

Which character virtue is emphasized?

Fearlessness rooted in capability, directed toward a just mission.