Shloka 17

कृतघ्ननिन्दा तथा सुग्रीवप्रबोधनम्

Condemnation of Ingratitude and Admonition of Sugriva

Devanagari script

कृतं चेन्नाभिजानीषे रामस्याक्लिष्टकर्मणः।सद्यस्त्वं निशितैर्भावार्हतो द्रक्ष्यसि वालिनम्।।।।

Transliteration

kṛtaṃ cen nābhijānīṣe rāmasyākliṣṭa-karmaṇaḥ |

sadyas tvaṃ niśitaiḥ bāṇair hato drakṣyasi vālinam ||

Translation

Nếu ngươi không chịu nhận biết ân đức của Rāma—bậc hành nghiệp không gì ngăn trở—thì ngay tức khắc, bị mũi tên sắc bén giết chết, ngươi sẽ thấy Vāli ở cõi sau.

Word by Word

• कृतम्: the deed/service (done)
• कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) + क्त
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used substantively), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्त-निपात (conditional particle)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• अभिजानीषे: you recognize
• अभिजानीषे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + ज्ञा (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अक्लिष्टकर्मणः: of him whose deeds are effortless
• अक्लिष्टकर्मणः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: अक्लिष्टकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; बहुव्रीहिः (अक्लिष्टं कर्म यस्य)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• निशितैः: with sharp (arrows)
• निशितैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: निशित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; (implicit: बाणैः/शरैः)

• भावार्हतः: as a result worthy of death / fit to be slain
• भावार्हतः: Apadana (अपादान)
• Type: Adjective
• Root: भावार्हत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative, 5th), एकवचन; तत्पुरुषः (भावः = वधः/नाशः, तस्य अर्हः)

• द्रक्ष्यसि: you will see
• द्रक्ष्यसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वालिनम्: Vali
• वालिनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वालिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

Seeing enraged Lakshmana, son of Dasaratha, sighing heavily, glowing like bright fire burning with the sorrow of Rama, Sugriva jumped out of his seat quitting the decorated golden throne just as Indra's decorated banner is raised up suddenly.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Sugrīva
• Rāma
• Vāli

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes consequence for betrayal of obligation: refusing to honor truth and gratitude invites swift punishment in the moral order upheld by Rāma’s side.

What is the narrative situation?

Lakṣmaṇa escalates from rebuke to a direct warning: continued neglect of the pact will bring lethal retribution.

Which character virtue is emphasized?

Steadfastness to justice—Lakṣmaṇa represents uncompromising enforcement of pledged duty.