Shloka 44

वालिवधोत्तरशोकः

Sugriva’s Remorse and Tara’s Lament after Vali’s Death

Devanagari script

आश्वासिता तेन तु राघवेणप्रभावयुक्तेन परन्तपेन।सा वीरपत्नी ध्वनता मुखेनसुवेषरूपा विरराम तारा।।

Transliteration

āśvāsitā tena tu rāghaveṇa prabhāva-yuktena parantapena |

sā vīra-patnī dhvanatā mukhena suveṣa-rūpā virarāma tārā ||

Translation

Được Rāghava—bậc đầy uy lực, kẻ thiêu đốt quân thù—an ủi, Tārā, người vợ của bậc anh hùng, dung nghi trang nghiêm, liền thôi tiếng than khóc vang dội.

Word by Word

• आश्वासिता: consoled
• आश्वासिता: कर्म (patient; implied object of consoling)
• Type: Adjective
• Root: आ-√श्वस् (धातु) → आश्वासित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय; कर्मणि प्रयोग)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle) — 'having been consoled'

• तेन: by him
• तेन: करण (instrument/agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular) — 'by him'

• तु: indeed / but
• तु: सम्बन्ध/निपात (discourse particle; no karaka)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः/समुच्चय-भेदकः (particle; adversative/emphatic) — 'but/indeed'

• राघवेण: by Rāma
• राघवेण: करण (instrument/agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular) — 'by Rāghava (Rāma)'

• प्रभावयुक्तेन: by the influential/powerful one
• प्रभावयुक्तेन: करण (instrument/agent in passive sense; qualifier of राघवेण)
• Type: Adjective
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त; √युज् धातु, क्त-प्रत्यय) → प्रभावयुक्त (समास-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम्; तत्पुरुषसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: प्रभावेन युक्तः) — 'endowed with influence/power'

• परन्तपेन: by the scorcher of enemies
• परन्तपेन: करण (instrument/agent in passive sense; epithet of राघव)
• Type: Noun
• Root: परन्तप (प्रातिपदिक; परान् तपति इति)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular); उपाधि/विशेषणरूपेण — 'by the scorcher of foes'

• सा: she
• सा: कर्ता (subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular) — 'she/that (woman)'

• वीरपत्नी: the warrior’s wife
• वीरपत्नी: कर्ता (apposition to सा)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक) → वीरपत्नी (समास-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; तत्पुरुषसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: वीरस्य पत्नी) — 'wife of a hero/warrior'

• ध्वनता: with a resounding/crying
• ध्वनता: करण (instrument; with मुखेन)
• Type: Adjective
• Root: √ध्वन् (धातु) → ध्वनत् (कृदन्त; शतृ-प्रत्यय, वर्तमानकाले) → ध्वनत्- (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular) शतृ-प्रत्ययान्तः वर्तमानकृदन्तः — 'with (a) sounding/crying (mouth)'

• मुखेन: with (her) mouth/face
• मुखेन: करण (instrument)
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular) — 'with the mouth/face'

• सुवेषरूपा: of charming appearance
• सुवेषरूपा: कर्ता (qualifier of सा/तारा)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + वेष (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) → सुवेषरूप (समास-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मधारयसमासः (सु-वेषः च तत्-रूपम्) — 'of charming/beautiful appearance (well-attired in form)'

• विरराम: stopped/ceased
• विरराम: क्रिया (main verb)
• Type: Verb
• Root: वि-√रम् (धातु) (परस्मैपदी)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः एकवचनम्, परस्मैपदम् — 'ceased/stopped'

• तारा: Tārā
• तारा: कर्ता (subject; apposition to सा)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (nominative singular) — proper noun 'Tārā'

Context

Consoled by the influential Rama, scorcher of enemies, Tara the charming wife of a warrior, stopped wailing aloud.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē caturviṅśassargaḥ৷৷Thus ends the twentyfourth sarga in Kishkindakanda of the Holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava)
• Tārā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes transforming grief through wise counsel: sorrow is acknowledged, but brought under control so that right action and social order can continue.

What is the narrative situation?

After Rāma’s consoling words, Tārā’s intense wailing subsides, marking a narrative shift from lament to political and communal stabilization.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s compassionate authority (prabhāva) that restores calm; Tārā’s capacity to regain composure.