Shloka 94

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

Devanagari script

मन्दाकिन्यास्तु यदिदं रूपमेवं मनोहरम्।स्थाने जगति विख्याता गुणास्तस्या मनोरमाः।।।।

Transliteration

mandākinyās tu yad idaṃ rūpam evaṃ manoharam |

sthāne jagati vikhyātā guṇās tasyā manoramāḥ ||

Translation

Nếu sông Mandākinī có dung sắc quyến rũ đến thế, thì quả thật những đức tính khả ái của nàng được thế gian xưng tụng cũng là phải lẽ.

Word by Word

• मन्दाकिन्याः: of Mandakini (river)
• मन्दाकिन्याः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: मन्दाकिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• तु: but, indeed
• तु: N/A (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; contrastive particle

• यत्: which
• यत्: Karta (कर्ता; with इदम् as apposition)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; relative pronoun (correlative with इदम्)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता; apposition)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative

• रूपम्: form, beauty
• रूपम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एवम्: thus, in this way
• एवम्: N/A (Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; manner adverb

• मनोहरम्: charming
• मनोहरम्: Karta (कर्ता; predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifies रूपम्

• स्थाने: rightly, in its proper place
• स्थाने: Adhikarana (अधिकरण; manner/appropriateness)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; adverbial locative ‘rightly/appropriately’

• जगति: in the world
• जगति: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• विख्याताः: are renowned
• विख्याताः: Karta (कर्ता/Predicate)
• Type: Verb
• Root: वि-ख्या (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; predicate of गुणाः

• गुणाः: qualities, virtues
• गुणाः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तस्याः: of her/that (river)
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; refers to मन्दाकिनी

• मनोहराः: delightful
• मनोहराः: Karta (कर्ता; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मनोहर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifies गुणाः

Context

'Only Ganga, like Pampa, has such captivating charm. Its beauty and virtues are famous in the world.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Mandākinī (river)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Speaking truthfully in praise (satya) and recognizing excellence as ‘rightly famed’ reflects dharma of fair acknowledgment and reverence for sacred places.

What is the narrative situation?

Rāma compares or recalls the famed beauty of the Mandākinī while describing the landscape to Lakṣmaṇa.

Which character virtue is emphasized?

Reverence and discernment—valuing what is truly worthy of praise.