Ramayana — Bala Kanda, Sarga 61, Shloka 1

शुनःशेफविक्रयः

The Sale of Śunaḥśepa for the Sacrifice

Devanagari script

विश्वामित्रो महात्माथ प्रस्थितान् प्रेक्ष्य तानृषीन्।अब्रवीन्नरशार्दूलस्सर्वांस्तान्वनवासिन:।।।।

Transliteration

viśvāmitro mahātmātha prasthitān prekṣya tān ṛṣīn | abravīn naraśārdūlaḥ sarvāṃs tān vanavāsinaḥ ||

Translation

Bấy giờ đại hồn Viśvāmitra, thấy các bậc ẩn sĩ cư trú nơi rừng đang lên đường, liền cất lời—hướng về Rāma, bậc hổ trong loài người—mà nói với tất cả các vị ấy.

Word by Word

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महात्मा: great-souled
• महात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of विश्वामित्रः)

• अथ: then
• अथ: Adhikarana (अधिकरण: time)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरवाचक अव्यय (sequence marker: 'then/thereafter')

• प्रस्थितान्: departed; set out
• प्रस्थितान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle/क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of ऋषीन्)

• प्रेक्ष्य: having seen
• प्रेक्ष्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त/ल्यप् (absolutive/gerund), अव्ययवत् (indeclinable): 'having seen'

• तान्: those
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of ऋषीन्)

• ऋषीन्: sages
• ऋषीन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अब्रवीत्: spoke; said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नरशार्दूलः: tiger among men (Rāma)
• नरशार्दूलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः ('tiger among men')

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (of तान्/वनवासिनः understood)

• तान्: those
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• वनवासिनः: to the forest-dwellers
• वनवासिनः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वन + वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (object of अब्रवीत्; 'to the forest-dwellers'); तत्पुरुषः ('dwelling in the forest')

Context

O Tiger among men (Rama)! thereafter great Viswamitra seeing the departing sages of the forest said:

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Rāma
• ṛṣis (forest sages)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is transmitted through instruction: the guru (Viśvāmitra) guides the disciple (Rāma) by narrating and interpreting events involving sages and vows.

What is the narrative situation?

A transition into a new episode: Viśvāmitra begins speaking to Rāma after observing the sages depart.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s receptivity as a disciplined listener, and Viśvāmitra’s role as a teacher who frames events for moral understanding.